**Ελεύθεροι επαγγελματίες και συντάξεις φτώχειας** Του Ιωάννη Ρουσόδημου

 

Τα χρόνια που ακολουθούν θα είναι πολύ δύσκολα για τους ελεύθερους επαγγελματίες, καθώς τα δεδομένα που διαμορφώνονται στα οικονομικά τους δεν είναι ευχάριστα. Η κατηγορία αυτή των επαγγελματιών είναι από εκείνες για τις οποίες η προετοιμασία για τη μελλοντική συνταξιοδότηση βρίσκεται κυριολεκτικά στον αέρα – ανάμεσα στην αδιαφορία και, έως ένα σημείο, στην παραφιλολογία.

«Σιγά μην πάρουμε εμείς σύνταξη».

Η παραφιλολογία λοιπόν σε όλο της το μεγαλείο, με τους ίδιους τους μικρομεσαίους να έχουν σοβαρό μερίδιο ευθύνης. Κοιτάζουν μόνο το παρόν. Άλλοι από αδιαφορία, άλλοι από φόβο. Τελικά όμως όλοι φθάνουν στην ηλικία σύνταξης, και τότε είναι αργά για οποιαδήποτε διόρθωση.

Ναι, όλοι αναγνωρίζουν ότι οι ελεύθεροι επαγγελματίες –οι «μικρομεσαίοι», για να ακούγεται πιο πολιτικά εύηχο– πιέζονται οικονομικά. Όμως αυτή η πίεση έχει μετατραπεί σε άλλοθι για κάτι πολύ πιο επικίνδυνο: για το γεγονός ότι δεν χτίζουν επαρκή σύνταξη. Δυσκολεύουν ακόμα περισσότερο τα μελλοντικά χρόνια της ανημποριάς τους, πιστεύοντας ότι έτσι θα αντέξουν το σήμερα.

Όταν τα έξοδα τρέχουν και τα έσοδα πιέζονται, η ασφαλιστική εισφορά αντιμετωπίζεται ως αγγαρεία και όχι ως αποταμίευση ζωής. Έτσι όμως η σημερινή στενότητα μετατρέπεται σε αυριανή φτώχεια. Το πρόβλημα δεν λύνεται· απλώς μετατίθεται σε μια ηλικία όπου η μόνη επιλογή θα είναι η γκρίνια.

Ο μισθωτός του ιδιωτικού τομέα ή ο δημόσιος υπάλληλος ασφαλίζεται υποχρεωτικά για μια σχετικά ικανοποιητική σύνταξη. Οι εισφορές που του παρακρατούν χτίζουν μια σύνταξη που, με σημερινές τιμές, κινείται πάνω από τα 1.000–1.100 ευρώ. Αντιθέτως, οι ελεύθεροι επαγγελματίες, επιλέγοντας μαζικά την κατώτατη ασφαλιστική κλάση και τη μικρότερη δυνατή ετήσια αύξησή της, οδηγούνται ευθέως σε συντάξεις των 600 ευρώ. Πώς θα ζήσουν μετά τα 67 τους;

Αυτό δεν είναι απλώς λάθος. Είναι πραγματικό σκάνδαλο. Η δυσκολία του παρόντος μετατρέπεται σε θεσμοθετημένη υπονόμευση του μέλλοντος. Αν πρέπει να κοπεί κάτι, κόβεται από τη σύνταξη. Από το αύριο. Πάντα από το αύριο.

Οι κυβερνήσεις στη χώρα μας, στο ζήτημα αυτό, λαϊκίζουν συνειδητά. Αντί να πουν την αλήθεια –ότι χωρίς ουσιαστικές εισφορές δεν υπάρχει αξιοπρεπής σύνταξη– επιλέγουν τον εύκολο δρόμο. Αυξήσεις όσο το δυνατόν μικρότερες, χαμηλές ασφαλιστικές κατηγορίες, αποσύνδεση εισφορών και συνταξιοδοτικού αποτελέσματος.

Μεταθέτουν το πρόβλημα στις κυβερνήσεις του 2045 ή του 2055, οι οποίες θα κληθούν να διαχειριστούν στρατιές φτωχών συνταξιούχων και ένα ασφαλιστικό σύστημα χωρίς κοινωνική νομιμοποίηση.

Τα συνθήματα που εκτοξεύονται υπηρετούν την ίδια λογική. «Όχι στις συντάξεις πείνας», «διπλασιασμός των αγροτικών συντάξεων τώρα». Καλλιεργούν την κοινωνική πεποίθηση ότι το ύψος των συντάξεων είναι προϊόν πολιτικών αποφάσεων και όχι αποτέλεσμα ασφαλιστικών εισφορών που έχουν πληρωθεί και χρόνων ασφάλισης.

Σε όλο αυτό το απαράδεκτο πλαίσιο έρχεται να προστεθεί και η δημοσιογραφία του λαϊκισμού και της προσαρμογής στη λαϊκή γνώμη, με στόχο να είναι αρεστή και να κερδίζει τηλεθέαση, ακρόαση κ.ο.κ., εις βάρος του μέλλοντος όλων. Λειτουργεί ως επιταχυντής αυτής της μετάθεσης.

«Να μην γίνουν αυξήσεις στις εισφορές, οι μικρομεσαίοι δεν αντέχουν», λένε οι τηλεοράσεις. Σωστό ως καταγραφή, εγκληματικό ως στάση. Γιατί δεν είναι δουλειά της δημοσιογραφίας να χαϊδεύει τον φόβο, αλλά να εξηγεί τις συνέπειες. Να λέει καθαρά ότι η μη σύνδεση εισφορών και πραγματικού εισοδήματος σήμερα ισοδυναμεί με συντάξεις πείνας αύριο.

Τι μένει ως λύση λοιπόν; Δύο δεδομένα.

Πρώτον, να σταματήσει ο λαϊκισμός σε ένα τόσο σοβαρό ζήτημα και η ευκολία στην προσέγγισή του.

Δεύτερον, οι κυβερνήσεις –πρώτα– και όλοι μαζί κατόπιν, να αντιληφθούμε ότι σε μια κοινωνία που γερνά, οι συντάξεις θα είναι το κορυφαίο ζήτημα του μέλλοντος.

Όσο και να ακούμε παρωχημένες προτάσεις περί εύρεσης χρηματοδότησης από «άλλους» πόρους ή από «άλλες» περικοπές, αν δεν υπάρχουν γεννήσεις και στο μέλλον δεν υπάρχει εργασιακό δυναμικό, τίποτα δεν επαρκεί για να ισορροπήσει το σύστημα.

Πρέπει λοιπόν να αναληφθούν ευθύνες και δράση, τόσο από τις κυβερνήσεις όσο και από τον καθένα ξεχωριστά, αν θέλουμε να έχουμε μελλοντικά ένα ισορροπημένο ασφαλιστικό μοντέλο με συντάξεις αξιοπρεπείς.

Αυτό όμως είναι αντικείμενο μιας άλλης ανάλυσης…

Του Ι.Ρουσόδημου Agency Manager, Ασφαλιστικού και Χρηματοοικονομικού συμβούλου ΝOW-IONIOS Agency Group.