Η Μάχη στα Στύρα (12 Ιανουαρίου 1822) Η θυσία του Ηλία Μαυρομιχάλη και η φλόγα της Επανάστασης στην Εύβοια

 

Στις 12 Ιανουαρίου 1822, η Εύβοια, αυτός ο πολύπαθος και στρατηγικός τόπος, έγινε σκηνή μιας από τις πιο δραματικές και ηρωικές στιγμές της Ελληνικής Επανάστασης. Η Μάχη στα Στύρα δεν ήταν απλώς μια στρατιωτική σύγκρουση· ήταν μια πράξη αυτοθυσίας, ένα σύμβολο της αποφασιστικότητας των Ελλήνων να διεκδικήσουν την ελευθερία τους, ακόμη και όταν όλα έμοιαζαν χαμένα.

Η περιοχή της Καρυστίας βρισκόταν υπό τον σκληρό έλεγχο του Ομέρ Μπέη, ενός από τους πιο αμείλικτους Οθωμανούς διοικητές. Η Εύβοια, λόγω της γεωγραφικής της θέσης, αποτελούσε κρίσιμο πέρασμα και η απελευθέρωσή της θα ενίσχυε σημαντικά τον αγώνα στη Στερεά Ελλάδα και το Αιγαίο. Σε αυτό το πλαίσιο, ο Ηλίας Μαυρομιχάλης —πρωτότοκος γιος του Πετρόμπεη, αρχηγού της Μάνης— αποβιβάστηκε στο Αλιβέρι με 600 Μανιάτες, αποφασισμένος να ανάψει τη φλόγα της εξέγερσης στην Εύβοια.

Ο Ηλίας, γνωστός για την αρχοντιά, την ανδρεία και την ευγένειά του, είχε ήδη αποκτήσει τη φήμη του «Νεραϊδογέννητου» — ενός πολεμιστή σχεδόν μυθικού, που ενσάρκωνε το ιδανικό του ήρωα. Μαζί με τον Βάσο Μαυροβουνιώτη και άλλους οπλαρχηγούς, κατευθύνθηκε προς τα Στύρα, όπου είχαν οχυρωθεί περίπου 800 Οθωμανοί. Η επίθεση ξεκίνησε με θάρρος και ελπίδα, όμως η άφιξη ενισχύσεων από την Κάρυστο ανέτρεψε την πορεία της μάχης. Οι ελληνικές δυνάμεις διασκορπίστηκαν και η υποχώρηση έγινε αναπόφευκτη.

Ο Ηλίας, αρνούμενος να εγκαταλείψει το πεδίο της μάχης, κατέφυγε με επτά συντρόφους σε έναν νερόμυλο. Εκεί, περικυκλωμένος από υπέρτερες δυνάμεις, πολέμησε μέχρις εσχάτων. Όταν τα πυρομαχικά εξαντλήθηκαν, έπεσε νεκρός, μαχόμενος με το σπαθί του. Το κεφάλι του αποκεφαλίστηκε και στάλθηκε στην Κωνσταντινούπολη ως τρόπαιο — μια πράξη που σκόπευε να τρομοκρατήσει, αλλά τελικά ενίσχυσε το φρόνημα των Ελλήνων.

Η είδηση του θανάτου του συγκλόνισε το πανελλήνιο. Ο λαός τον αποχαιρέτησε με τη φράση «Κρίμα το παλικάρι», μια φράση που δεν εξέφραζε μόνο τη θλίψη για την απώλεια ενός γενναίου, αλλά και τον θαυμασμό για την αυταπάρνησή του. Η Μάχη στα Στύρα μπορεί να μην έφερε στρατιωτική νίκη, όμως άφησε πίσω της μια παρακαταθήκη τιμής και ηρωισμού.

Η θυσία του Ηλία Μαυρομιχάλη υπενθυμίζει ότι η Επανάσταση του 1821 δεν ήταν μόνο ζήτημα στρατηγικής και αριθμών, αλλά κυρίως ζήτημα ψυχής. Ήταν ένας αγώνας που στηρίχθηκε σε ανθρώπους που προτίμησαν να πέσουν όρθιοι, παρά να ζήσουν γονατιστοί. Και η Εύβοια, με τα Στύρα της, έγινε τόπος μνήμης και δόξας — ένας τόπος όπου η Ιστορία γράφτηκε με αίμα, αλλά και με φως.