Ο Παπαφλέσσας του Μακεδονικού και Ποντιακού αγώνα

 

Γερμανός Καραβαγγέλης
16 Ιουνίου 1866
11 Φεβρουαρίου 1935

Ο Παπαφλέσσας του Μακεδονικού και Ποντιακού αγώνα.

Εντελώς αδύνατον σε αυτή την μικρή ανάρτηση να περιγράψουμε, έστω και αδρά, το πλουσιότατο έργο αυτού του μαχόμενου κληρικού που υπηρέτησε με αυταπάρνηση την Ελλάδα και την Ορθοδοξία επί 40 ολόκληρα χρόνια.

Ως μητροπολίτης Καστοριάς, απο το 1900, υπήρξε ο πνευματικός ηγέτης του Μακεδονικού Αγώνα αναλαμβάνοντας έντονη δράση κατά του Βουλγαρικού Κομιτάτου για την διάσωση του Ελληνισμού της Μακεδονίας. Επιδόθηκε στην στρατολόγηση αρχηγών και ενόπλων, δημιουργώντας ένοπλα απελευθερωτικά σώματα απέναντι στους Βούλγαρους Κομιτατζήδες και χτίζοντας πολλές δεκάδες Ελληνικά σχολεία.

Περνούσε καλπάζοντας με το άλογο του μεσ’ από τα Βουλγαρικά χωριά, τη στιγμή που κανένας απ' αυτούς δεν περίμενε να τον δει εκεί πέρα κι ίσως του είχαν στημένη ενέδρα και τον περίμεναν κοντά στα Ελληνικά χωριά. Μία μέρα που τον αναγνώρισαν, τον κυνήγησαν και τον πρόφτασαν. Τότε αυτός αφιππεύοντας οχυρώθηκε πίσω από ένα βράχο και πυροβολώντας, τους ανάγκασε να υποχωρήσουν και να φύγουν. Γιατί φαίνεται πως εκτός απ' όλα τ' άλλα ήταν και δεινός σκοπευτής, πάνω σ' άλογο.

Είχε όλη τη μεγαλοπρέπεια και την άγρια ομορφιά των Ακριτών του Βυζαντίου. Ακρίτας κι αυτός στα μακρινά κι εγκαταλειμμένα εκείνα σύνορα του Ελληνισμού, προσπαθούσε ν' αναχαιτίσει το θεριεμένο κύμα της βουλγαρικής απληστίας, έχοντας για μόνο όπλο του την αλύγιστη ψυχή και φλογερή φιλοπατρία του.

Φαίνεται πως ο Καραβαγγέλης, παρά την υψηλή θεολογική και φιλοσοφική του κατάρτιση και παρά την ρητορική του δεινότητα, δεν επιδιδόταν στην διανοουμενίστικη απεραντολογία των σύγχρονων θεολόγων και σπουδασμένων κληρικών, και σίγουρα δεν θα συμπαθούσε τους σημερινούς «νέο-ορθόδοξους» εναγκαλισμούς.

Στην Μητρόπολη του είχε πάντοτε δύο θαυμάσια άλογα. Όταν έκανε επικίνδυνα ταξίδια ντύνονταν κάπως διαφορετικά. Έριχνε επάνω του ένα μαύρο εγγλέζικο αδιάβροχο και φορούσε μπότες ψηλές ως το γόνατο και πάνω από το καμηλαύκι του έριχνε ένα μαύρο μαντήλι. Στον ώμο του κρεμόταν το μάλιγχερ και στο στήθος του σταυρωτά κάτω απο το αδιάβροχο διακρίνονταν οι φυσιγγιοθήκες με τα φυσέκια. Στη μέση φορούσε μία πέτσινη ζώνη απ’ όπου κρέμονταν από τη μία μεριά η θήκη του πιστολιού του, που ήταν μεγάλο και γίνονταν εν ανάγκη και τουφέκι, κι απ’ την άλλη ένα μαχαίρι στη θήκη του. Έτσι όλοι τον πέρναγαν για στρατιωτικό ή αστυνομικό. Συχνά εξασκούνταν και στο σημάδι.

Όπως εύλογα μπορεί να συμπεράνει κανείς, αν ζούσε σήμερα ο Καραβαγγέλης θα "ευλογούσε" δεόντως τους εκατοντάδες χιλιάδες κατατρεγμένους επενδυτές που έχουν κατακλύσει την σημερινή Ελλάδα, που έφτιαξαν οι γενιές του τίποτα, παρά το "ψωμί, παιδεία ελευθερία" που καμμία άλλη γενιά εκτός από τις δικές μας δεν έλαβε σε τόσο πρωτόγνωρη κλίμακα. 

Το 1908 το Πατριαρχείο τοποθέτησε τον Καραβαγγέλη Μητροπολίτη Αμασείας του Πόντου, με έδρα την Σαμψούντα, όπου και παρέμεινε εώς το 1922. Εκεί ο ακαταπόνητος ιεράρχης ανέπτυξε έργο εκτενές και ποικίλο, με την δημιουργία 115 ναών και σχολείων και άλλων ευαγών ιδρυμάτων. Δεν περιορίστηκε όμως σε αυτά.

Η εξόντωση του Ελληνισμού της Μικράς Ασίας από τους τούρκους κατακτητές είχε ήδη ξεκινήσει με την δημιουργία των διαβόητων Ταγμάτων Εργασίας, όπου χιλιάδες Έλληνες γνώρισαν τον θάνατο, αλλά και τις μαζικές εκτοπίσεις και τους βίαιους εξισλαμισμούς.

Είναι γνωστό ότι ο αρχιτέκτονας της Γενοκτονίας των Χριστιανών της Μικράς Ασίας ήταν ο «Άρειος» Γερμανός αξιωματικός Λίμαν Φον Σάντερς, ο οποίος υλοποιούσε με ζήλο την στρατηγικά φιλοτουρκική πολιτική της Γερμανίας. 

Ἡ αντίδραση του Καραβαγγέλη στην εξόντωση, που κορυφώθηκε με την Γενοκτονία 353.000 Ελλήνων του Πόντου, ήταν το ένδοξο Ποντιακό Αντάρτικο, που ο ίδιος ο Κεμάλ Ατατούρκ χαρακτήρισε έργο του. Επιδόθηκε σε έναν διπλωματικό μαραθώνιο για την προστασία των Ελληνικών πληθυσμών της περιοχής.

Για την δράση του, συνελήφθη και φυλακίστηκε το 1917. Κατάφερε να γλυτώσει, όταν ο Κεμάλ το 1922 τον καταδίκασε σε θάνατο, τον οποίο ωστόσο δεν απέφυγαν οι συνεργάτες του ιεράρχες, οι οποίοι πέθαναν μαρτυρικά στα χέρια αυτών που ο Αμερικανός διπλωμάτης Τζων Χόρτον χαρακτήρισε «Μάστιγα της Ασίας» στο ομώνυμο βιβλίο του. 

Μετά την άφιξη του στην Ελλάδα, ὁ Καραβαγγέλης τοποθετείται, το 1924, Μητροπολίτης Ουγγαρίας, με έδρα την Βιέννη, "τον τόπο εξορίας μου", όπως είχε πει χαρακτηριστικά. Φαίνεται πως κάποια "καλά παιδιά" μέσα στην ανώτατη ιεραρχία της Εκκλησίας της Ελλάδος ήθελαν να ξεφορτωθούν τον αγωνιστή Ἱεράρχη.

Έτσι κατάντησε να περιφέρεται σχεδόν άνεργος, σ' ερείπια. Εξόριστος απ' την Καστοριά, απ' την Αμάσεια και την Κωνσταντινούπολη. Αφού γλίτωσε πολλές φορές το μαρτυρικό θάνατο στην Τουρκία, τον "εξαφάνισαν" και βρέθηκε τελικά εξόριστος κι απ' την Ελλάδα. Δεν τους ήταν χρήσιμος πια στην Εκκλησία της Ελλάδος και γι' αυτό τον εξευτέλισαν για να πεθάνει μακριά από την πατρίδα, εξόριστος στην ξένη γη! 

Ο «Παπαφλέσσας» του Μακεδονικού και του Ποντιακού Αγώνα πέθανε μόνος και ξεχασμένος, στο ξενοδοχείο "Μπρίστολ" του προαστίου Μπάντεν της Βιέννης, στις 11 Φεβρουαρίου του 1935. 

Το αγνώμων  Νεοελληνικὸ κράτος των πολιτικάντηδων, αρνήθηκε να αναλάβει, έστω και μέρος, των εξόδων της κηδείας του. Η μετακομιδὴ των οστών του από την Βιέννη στην Καστοριά κατέστη δυνατή μόλις τό 1959!!! Πιθανόν να εξαρτιόταν κι αυτή από την υπογραφή κάποιου κομματικού αρνητή της Ελληνικής ιστορίας.

Ο Καραβαγγέλης όμως είχε ήδη απαντήσει με αξιοπρέπεια στην διαθήκη του σε όλους εκείνους τους δήθεν αγωνιστές και επαναστάτες:

«Η κηδεία μου θα γίνει στο Ναό του Αγίου Γεωργίου Καρύτση με ένα μόνο ιερέα, χωρίς διάκονο. Δεν δέχομαι δε στην κηδεία μου, ούτε αντιπρόσωπο του κράτους, ούτε της Εκκλησίας, εάν τυχόν ήθελαν αναμνησθή μετά θανάτου τας εθνικάς μου υπηρεσίας. Δεν χρεωστώ εις κανένα ουδέ οβολόν, εις το Έθνος προσέφερα ό,τι ήτο δυνατόν ως Ιεράρχης του '21». 

Αιωνία η μνήμη αυτού

Αθάνατος

Πηγές:
• Απομνημονεύματα
"Γερμανού Καραβαγγέλη"
Εκδόσεις Μπαρμπουνάκη 1980
• Αντιγόνη Μπέλου-Θρεψιάδη
"Μορφές Μακεδονομάχων και τα Ποντιακά του Γερμανού Καραβαγγέλη"
Εκδόσεις Τροχαλία 1992