Κωμοπόλεις και ιδιωτικές επενδύσεις. Του Ιωάννη Ρουσόδημου

 

Οι κωμοπόλεις στην Ελλάδα αποτελούν πλέον ελκυστικούς προορισμούς για ιδιωτικές επενδύσεις, μεταβαίνοντας από την παραδοσιακή αγροτική οικονομία σε μοντέλα που συνδυάζουν τον τουρισμό, την ενέργεια και τη μεταποίηση, υποστηριζόμενα από ψηφιακές υποδομές. Το επενδυτικό ενδιαφέρον εστιάζεται στην περιφέρεια, με τις ξένες και εγχώριες άμεσες επενδύσεις να σημειώνουν υψηλά επίπεδα.

Κύριοι Τομείς Ιδιωτικών Επενδύσεων σε Κωμοπόλεις

Τουρισμός και Real Estate:
Σημαντική αύξηση παρατηρείται στις επενδύσεις για εξοχικές κατοικίες και τουριστικά καταλύματα, ιδιαίτερα σε παραθαλάσσιες περιοχές και κωμοπόλεις της Κρήτης (π.χ. Χανιά), Κέρκυρα και Νάξος. Το 85% των συναλλαγών δεύτερης κατοικίας σε παραθαλάσσιες περιοχές πραγματοποιείται από ξένους αγοραστές, με τις επενδύσεις να ξεπερνούν τα 2,75 δισ. ευρώ το 2024.

Μεταποίηση και Εφοδιαστική Αλυσίδα:
Μέσω του Αναπτυξιακού Νόμου (4887/2022), πραγματοποιούνται σημαντικές επενδύσεις στη Βόρεια Ελλάδα και άλλες περιοχές, με έμφαση στη μεταποίηση και τα logistics.

Ενέργεια και "Έξυπνα Χωριά":
Αναπτύσσονται επενδύσεις σε ανανεώσιμες πηγές ενέργειας (ΑΠΕ) και ψηφιακές υποδομές (ευρυζωνικά δίκτυα) για τον μετασχηματισμό αγροτικών περιοχών σε "έξυπνα χωριά", προωθώντας την πράσινη οικονομία.

Ειδικές Επενδύσεις (ΔΑΜ):
Στις περιοχές της Δίκαιης Αναπτυξιακής Μετάβασης (ΔΑΜ), όπως η Μεγαλόπολη, εγκρίνονται επενδυτικά σχέδια για τη δημιουργία νέων θέσεων εργασίας, συμπεριλαμβανομένων μεγάλων επιχειρήσεων.

Κίνητρα και Χρηματοδότηση

Αναπτυξιακός Νόμος:
Παρέχονται κίνητρα (έως 45% για μεταποίηση, 70% για εφοδιαστική αλυσίδα, 80% για διατηρητέα κτίρια) για επενδύσεις.

Golden Visa:
Η επένδυση σε ακίνητα (κατοικίες, ξενοδοχεία) άνω των 250.000€-500.000€ προσφέρει άδεια διαμονής (Golden Visa), ενισχύοντας τη ζήτηση.

LEADER/CLLD:
Χρηματοδοτικά μέσα για την ανάπτυξη αλιευτικών περιοχών και άλλων τοπικών δράσεων.

Οι μικροί δήμοι στην Ελλάδα (πληθυσμιακά και γεωγραφικά) αποτελούν κρίσιμο πεδίο για την περιφερειακή ανάπτυξη, με τις ιδιωτικές επενδύσεις να κατευθύνονται κυρίως μέσω ειδικών αναπτυξιακών προγραμμάτων και κινήτρων (ΕΣΠΑ, LEADER, Αναπτυξιακός Νόμος). Για το 2024-2025, η έμφαση δίνεται στον εκσυγχρονισμό της μικρής επιχειρηματικότητας, τον τουρισμό και την αγροδιατροφή, με ποσοστά ενίσχυσης που μπορούν να φτάσουν έως και 80% μέσω LEADER.

Κύρια Επενδυτικά Εργαλεία & Κίνητρα

Πρόγραμμα LEADER:
Ενισχύει ιδιωτικές επενδύσεις σε αγροτικές περιοχές και μικρούς δήμους με επιδοτήσεις που φτάνουν έως και το 80%.

Αναπτυξιακός Νόμος (ν. 4887/2022 & 5162/2024):
Παρέχει καθεστώτα ενίσχυσης για "Περιοχές Ειδικής Ενίσχυσης" (συχνά αφορά μικρούς/ορεινούς δήμους) με φορολογικές απαλλαγές και επιχορηγήσεις.

ΕΣΠΑ 2021-2027 (Περιφερειακά Προγράμματα):
Προγράμματα όπως "Εκσυγχρονισμός Μικρής Επιχειρηματικότητας" (π.χ. Δυτική Ελλάδα 2025) στοχεύουν σε επενδυτικά σχέδια 5.000€ - 120.000€ με επιδότηση 50%.

Ταμείο Ανάκαμψης & Ανθεκτικότητας:
Καλύπτει 35% έως 50% του προϋπολογισμού ιδιωτικών επενδύσεων.

Καθεστώς Περιοχών Ειδικής Ενίσχυσης:
Ειδικές ρυθμίσεις για επενδύσεις σε περιοχές με μειωμένη επιχειρηματική δραστηριότητα.

Προκλήσεις και Ευκαιρίες

Προκλήσεις:
Οι μικροί δήμοι συχνά αντιμετωπίζουν ελλείψεις εξειδικευμένου εργατικού δυναμικού, γραφειοκρατικές δυσκολίες (παρά τα "fast-track" για στρατηγικές επενδύσεις) και ανάγκη για τεχνογνωσία στην αξιοποίηση των πόρων.

Ευκαιρίες:
Αξιοποίηση τοπικών πόρων (τουρισμός, αγροτικά προϊόντα) και ψηφιακός μετασχηματισμός.

Συνεργασίες:
Προωθούνται οι ΣΔΙΤ (Συμπράξεις Δημοσίου και Ιδιωτικού Τομέα) για υποδομές, αν και η υλοποίησή τους σε μικρούς ΟΤΑ είναι σύνθετη.

Στρατηγικές Επενδύσεις

Παρά το μικρό μέγεθος, οι δήμοι μπορούν να υποδεχτούν στρατηγικές επενδύσεις αν πληρούν κριτήρια που σχετίζονται με την περιφερειακή ανάπτυξη, τον τουρισμό και τη βιομηχανία (συνολικός προϋπολογισμός >40-75 εκατ. €), με έμφαση στην ταχεία αδειοδότηση.

Οι επενδυτές στρέφονται πλέον σε ανερχόμενες περιοχές της περιφέρειας, αναζητώντας υψηλότερες αποδόσεις σε σχέση με τα κορεσμένα αστικά κέντρα. Ο Δήμος Διρφύων Μεσσαπίων μπορεί να αξιοποιήσει τα συγκεκριμένα εργαλεία που υπάρχουν, για την οικονομική ανάκαμψη, και την ευημερία των πολιτών του.

Αρκει να εγκαταλείψει την εσωστρέφεια που τον συνοδεύει πολλά χρόνια τώρα, και την νοοτροπία του κρατισμού που επικρατεί σε μέρος του πληθυσμού, αλλά και των Δημοτικών αρχών που έχουν την ευθύνη του τόπου μας.

---

Του Ι.Ρουσόδημου Agency Manager, Ασφαλιστικού και Χρηματοοικονομικού συμβούλου ΝOW-IONIOS Agency Group.