Καλώς μας ήρθες Μάρτη! Η «Χελιδόνα» των Ψαχνών φέρνει την Άνοιξη

 

---

Αναδρομή στο 2012: Όταν οι μαθητές του 2ου Δημοτικού ζωντάνεψαν την παράδοση.

Ψαχνά, 1 Μαρτίου 2026 – Σήμερα, πρώτη μέρα του Μαρτίου, το Evia Smile ανοίγει το αρχείο του και θυμάται μια από τις πιο φωτεινές στιγμές της τοπικής μας εκπαιδευτικής κοινότητας. Ήταν 21 Μαρτίου του 2012, την ημέρα της Εαρινής Ισημερίας, όταν οι μαθητές της ΣΤ’ τάξης του 2ου Δημοτικού Σχολείου Ψαχνών έγιναν οι αγγελιοφόροι της Άνοιξης.

Με στεφάνια από λουλούδια στα κεφάλια και τη συνοδεία των δασκάλων τους (Μαριαννέτα Νικολάου, Βασιλική Μιχαηλίδη) και της μουσικού (Δέσποινα Μπούρδου), οι μικροί «χελιδονιστές» γέμισαν τα σχολεία της περιοχής και την Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση στη Χαλκίδα με μελωδίες και ελπίδα.

Τα Κάλαντα της Χελιδόνας (Σύγχρονα)

Οι μαθητές τραγούδησαν με θέρμη τους στίχους που καλωσορίζουν το πέταγμα των πουλιών πάνω από τη θάλασσα:

«Μάρτης ήρθε, καλώς μας ήρθε,

χελιδόνα έρχεται, θάλασσα επέρασε,

έκατσε και λάλησε και γλυκά κελάηδησε.

Μάρτη, Μάρτη μου καλέ και Φλεβάρη χιοναρέ,

κι ο Απρίλης ο γλυκύς έφτασε δεν είναι αργά.

τα πουλάκια κελαηδούν, κελαηδούν κι αυγά κλωσούν,

κι ανεβαίνουν στα κλαριά και φωνάζουν με χαρά:

Μάρτης ήρθε!»

Η Πανάρχαιη Ρίζα: Τα «Χελιδονίσματα»

Η δύναμη αυτού του εθίμου κρύβεται στη διαχρονικότητά του. Ψάχνοντας στις ρίζες μας, βρίσκουμε τα κάλαντα που τραγουδούσαν οι πρόγονοί μας χιλιάδες χρόνια πριν, την ίδια ακριβώς μέρα, για να διώξουν τον χειμώνα:

«Ήλθ’ ήλθε η χελιδών,

καλάς ώρας άγουσα,

καλούς ενιαυτούς,

επί γαστέρα λευκά, επί νώτα μέλαινα.

παλάθαν συ προκύκλει εκ πίονος οίκου.

Οίνου τε δέπαστρον, τυρών τε κάνιστρον

και πυρών α χελιδών και λεκιθίταν

ουκ απωθείται…»

Μια Παρακαταθήκη Πολιτισμού

Η αναβίωση αυτού του ξεχασμένου εθίμου από το 2ο Δημοτικό Σχολείο Ψαχνών ήταν μια πράξη πολιτιστικής αντίστασης στη λήθη. Οι εκπαιδευτικοί και οι μαθητές αξίζουν συγχαρητήρια, γιατί μέσα από τέτοιες δράσεις οι παλαιότεροι θυμούνται και οι νεότεροι μαθαίνουν την ταυτότητά τους.

Στο Evia Smile πιστεύουμε ακράδαντα ότι η πολιτιστική μας κληρονομιά είναι η πυξίδα μας. Μακάρι το παράδειγμα εκείνης της ημέρας να αποτελέσει έμπνευση για όλα τα σχολεία της Εύβοιας, ώστε να γνωρίσουμε ξανά τα έθιμα που συνθέτουν την ψυχή του τόπου μας.

Καλό μήνα και καλή Άνοιξη σε όλους τους φίλους του Evia Smile!

---

Επιμέλεια: Γιώργος Πρατζίκος

Αρχείο: Μάρτιος 2012 - 2026

---