Το Θέμα τηε Ημέρας: Η Κούβα στρίβει προς τον καπιταλισμό, η δημοκρατία αργεί! Μέρος Β. Του Ιωάννη Ρουσόδημου

 

Όλα αυτά τα σημάδια πρέπει να ληφθούν σοβαρά υπόψη. Υποδηλώνουν ένα κομβικό σημείο στην ιστορία της Κούβας. Αναφορές από το νησί περιγράφουν ένα εύθραυστο κοινωνικό τοπίο, που χαρακτηρίζεται από παρατεταμένες διακοπές ρεύματος και επιδεινούμενη έλλειψη αγαθών, μετά από δεκαετίες κακής οικονομικής διαχείρισης, σε συνδυασμό με την πανδημία, μια μαζική έξοδο πληθυσμού και μια απότομη πτώση της εξωτερικής στήριξης. Πολιτικά απομονωμένη και υπό την πίεση των σκληρών αλλά αποτελεσματικών περιορισμών της κυβέρνησης Τραμπ στις αποστολές καυσίμων, η κουβανική ηγεσία δεν έχει άλλη επιλογή από το να συνεργαστεί με την Ουάσινγκτον. Το πραγματικό ερώτημα δεν είναι αν ο Ντίας-Κανέλ μπορεί να απομακρυνθεί, αλλά πώς η Αβάνα θα παρουσιάσει την απομάκρυνσή του ως κάτι διαφορετικό από μια ταπεινωτική παραχώρηση κυριαρχίας στην Αυτοκρατορία.

Ταυτόχρονα, η προσέγγιση του Τραμπ καθιστά ένα πράγμα σαφές: η δημοκρατία δεν πρόκειται να έρθει σύντομα στην Κούβα. Αν ο στόχος είναι να επιβληθεί οικονομική αλλαγή χωρίς ουσιαστικό πολιτικό άνοιγμα, οι προσδοκίες για πραγματική μεταμόρφωση θα πρέπει να μετριαστούν. Ο υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο το έθεσε χωρίς περιστροφές σε μια συνάντηση της Κοινότητας της Καραϊβικής (CARICOM) στο Σεντ Κιτς τον περασμένο μήνα: "Το status quo της Κούβας είναι απαράδεκτο. Η Κούβα πρέπει να αλλάξει", είπε πριν προσθέσει: "Δεν χρειάζεται να αλλάξει με τη μία. Δεν χρειάζεται να αλλάξει από τη μία μέρα στην άλλη".

Εδώ είναι που οι παραλληλισμοί με τη Βενεζουέλα αρχίζουν να καταρρέουν. Η πρόσβαση στον πετρελαϊκό πλούτο της Βενεζουέλας είχε κεντρική θέση στη στρατηγική για τη στοχοποίηση του Μαδούρο. Η Κούβα, αντίθετα, βρίσκεται στα πρόθυρα μιας νέας εποχής ενεργειακής εργαλειοποίησης, δεδομένης της εξάρτησής της από εισαγόμενα καύσιμα. Διαφέρει επίσης πολιτικά από τη Βενεζουέλα: στερείται μιας κινητοποιημένης αντιπολίτευσης έτοιμης να κυβερνήσει και δεν έχει πρόσφατη εκλογική παράδοση ή φιλελεύθερους θεσμούς. Το τελευταίο, ατελές "πείραμα" δημοκρατίας της χρονολογείται σχεδόν 75 χρόνια πίσω. Υπό αυτή την έννοια, μια "περιορισμένη μετάβαση" μπορεί να είναι η λιγότερο επικίνδυνη οδός εάν θέλουν να αποφύγουν μια αποσταθεροποιητική και πιθανώς καταστροφική στρατιωτική επέμβαση. Στην πραγματικότητα, αν το σχέδιο του Τραμπ προχωρήσει όπως δείχνει, δεν θα είναι η πρώτη φορά που το νησί θα βρεθεί υπό κάποιο είδος αμερικανικού προτεκτοράτου μετά την νεοαποικιοκρατική περίοδο των αρχών του 20ού αιώνα.

Η ταραχώδης σχέση μεταξύ των δύο χωρών έχει βαθιές ρίζες, και ο Λευκός Οίκος μπορεί κάλλιστα να κηρύξει νίκη απλώς αποδεικνύοντας ότι μπορεί να επιβάλει αλλαγή εκεί όπου άλλες κυβερνήσεις απέτυχαν. Ωστόσο, ένα μοντέλο "Ραούλ χωρίς τον Ραούλ", στο οποίο το δίκτυο των Κάστρο εξακολουθεί να ασκεί εξουσία από τα παρασκήνια, μπορεί τελικά να αποδειχθεί μια πολύ μικρή νίκη, ειδικά για τους Κουβανοαμερικανούς της Φλόριντα, των οποίων οι προσδοκίες εκτείνονται πέρα από μια επιφανειακή ανακατάταξη. Αυτό το χάσμα μεταξύ συμβολικής αλλαγής και ουσιαστικής μεταμόρφωσης ενέχει εσωτερικούς πολιτικούς κινδύνους για τον Τραμπ και τον Ρούμπιο, ιδίως αν η ανάκαμψη της οικονομίας και των υποδομών της Κούβας αποδειχθεί πιο δύσκολη από ό,τι αναμενόταν.

Η μετάβαση της Κούβας αποτελεί επίσης δοκιμασία για τη Λατινική Αμερική και την Καραϊβική. Μετά από χρόνια αποτυχίας να διατυπώσει μια συνεκτική δημοκρατική απάντηση στην κρίση της Βενεζουέλας, η περιοχή έχει τώρα άλλη μια ευκαιρία να διαμορφώσει τις εξελίξεις. Ωστόσο, δεν μπορούμε να έχουμε υψηλές προσδοκίες. Εξακολουθούν να υφίστανται βαθιά ιδεολογικά χάσματα, ακόμη και καθώς η περιοχή κλίνει προς τα δεξιά. Οι αριστερές κυβερνήσεις του Μεξικού και της Βραζιλίας, που από καιρό είχαν την τάση να εξιδανικεύουν το κουβανικό καθεστώς, θα πρέπει να αναγνωρίσουν ότι η αλλαγή είναι αναπόφευκτη. Αν θέλουν να έχουν θέση στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων, θα πρέπει να προσφέρουν αξιόπιστες εναλλακτικές λύσεις και να επιδείξουν γνήσια προθυμία να μεσολαβήσουν με εποικοδομητικό τρόπο. Διαφορετικά, κινδυνεύουν να παραγκωνιστούν για άλλη μια φορά από την Ουάσιγκτον, όπως συνέβη στη Βενεζουέλα.Μια ευκαιρία να αντιστραφεί αυτή η πορεία μπορεί να διαφαίνεται τώρα, τόσο για την πρωτεύουσα όσο και για το νησί, μέσω μιας αυστηρά ελεγχόμενης πολιτικής διαδικασίας. Η ιστορία δείχνει, όμως, ότι αυτό δεν θα συμβεί τόσο γρήγορα ή τόσο ριζικά όσο πολλοί ελπίζουν.

Με πληρογορίες απο υο Bloomberg 

Του Ι.Ρουσόδημου Agency Manager, Ασφαλιστικού και Χρηματοοικονομικού συμβούλου ΝOW-IONIOS Agency Group.