Ενα αφιερωμα για τον αγσπημενο Νίκο Παπάζογλου απο τον φίλο Γιάννη Παππά

 

...Πλημμυρίζουν το χθες

μαγεμένες σκιές,

που ξοπίσω μου γράφουν τροχιά,

με κρατούνε θαρρώ

σαν αλήθειες παλιές

σε λαβύρινθο δέσμιο βαθιά.

Είναι κάτι στιγμές,

σα μικρές πινελιές

ζωγραφιάς που δεν έχει τελειώσει,

λείπουν λίγα ακριβά

των χρωμάτων νερά,

για να δώσουν του τόπου τη γνώση.

Για τους κήπους της γης,

για το ροζ της αυγής,

για το κύμα που απόμεινε μόνο...

17/04/2011... Πήρε τα "Σύνεργά" του και "Μέσω Νεφών", πεταξε για μια "Μάγισσα Σελήνη"...

με το μπαγλαμαδάκι του και το κόκκινο φουλαρι στο λαιμο... να ανεμίζει στα αστρικά ταξίδια του...

Γιαννης Παππας

Από το εξαιρετικό αφιέρωμα της Mika Agrafiotou στο The Press Project:

Ήταν κάποτε ένας καλλιτέχνης, γέννημα-θρέμμα της Θεσσαλονίκης, από οικογένεια προσφύγων της Μικράς Ασίας, σχεδόν αυτοδίδακτος σε όλα όσα καταπιάστηκε με τα χέρια του και την καρδιά του.

Ήταν κάποτε ένας καλλιτέχνης που έδινε όλη του τη ψυχή σε όλα εκείνα με τα οποία καταπιάστηκε. Προικισμένος με μια φωνή που δεν χρειαζόταν κανένα μικρόφωνο και καμία ενίσχυση για να φτάσει στις πιο καλά κρυμμένες γωνιές τού μέσα μας, βγαλμένη από κάποια αρχέγονη μυσταγωγία όπου βρήκαν καταφύγιο ταυτόχρονα όλοι οι ρυθμοί της οικουμένης, εκείνοι που ξεκινούσαν από τα βάθη της ανατολής και κατέληγαν στις μεγαλουπόλεις της μεταπολεμικής δύσης. Με ένα κόκκινο μαντίλι στο λαιμό που έγινε το σήμα κατατεθέν του και μια αμφίεση σε τζιν όπως εκείνη που φορούσαν οι φυλακισμένοι στην Αμερική, φόρτωνε σε ένα βανάκι τα «σύνεργά» του από την Τούμπα για να παίξει τις μουσικές του στα μεγαλύτερα θέατρα της χώρας, στα θέατρα του κόσμου.

Ήταν ένας καλλιτέχνης που τραγουδούσε για να «σμίξει τον κόσμο», όπως θα έλεγε και ο ποιητής, με λόγια και μουσικές που «έπαιρναν το ίδιο βάρος σε όλες τις καρδιές, σε όλα τα χείλη». Ήταν κάποτε ο Νίκος, ο «Push-Pull», ο «Ινδιάνος», ο Παπάζης. Ο μοναδικός Νίκος Παπάζογλου.

Η εκδίκη της "Εκδίκησης της Γυφτιάς"

Ήταν 20 Μαρτίου του 1979. Ημέρα γενεθλίων του Νίκου Παπάζογλου, τότε γινόταν 31 ετών. Πριν έναν χρόνο, το 1978, είχε κυκλοφορήσει από τη Lyra του Πατσιφά η «Εκδίκηση της Γυφτιάς» σε συνεργασία με τον Μανώλη Ρασούλη, τον Νίκο Ξυδάκη, τον Διονύση Σαββόπουλο, τη Βάσω Αλλαγιάννη και άλλους εκλεκτούς μουσικούς και στιχουργούς. Ο δίσκος, όμως, είχε πάει σχετικά άκλαφτος σε πωλήσεις, κάτι στο οποίο συνέβαλε αρκετά το γεγονός πως είχε απαγορευθεί να παίζεται στα ραδιόφωνα από την καραμανλική λογοκρισία. Έξαλλος ο Πατσιφάς, ο οποίος αντιπαθούσε έτσι και αλλιώς τα τραγούδια της «Γυφτιάς» και είχε εκδώσει τον δίσκο για να κάνει χάρη στον Σαββόπουλο και τον Κοντογιάννη- είχε δηλώσει πως δεν ήθελε να δει αυτή την παρέα ποτέ ξανά μπροστά στα μάτια του και ας είχαν τα παιδιά σχεδόν έτοιμα τα τραγούδια για τα «Δήθεν». Ο Νίκος, απογοητευμένος, είχε επιστρέψει στη Θεσσαλονίκη, στο τότε νεοσύστατο «Αγροτικόν» του και στα μαστορέματά του.

Λίγες ημέρες πριν τα γενέθλιά του, λοιπόν, το 1979, περπατάει στη Λεωφόρου Νίκης και συναντάει δυο φίλους του πάνω σε μια μηχανή. Εκείνοι, βλέποντας τον «ζοχαδιασμένο», τον προσκαλούν να παίξει σε ένα γλέντι στο μικρό αμφιθέατρο της Νομικής του ΑΠΘ. Ο Νίκος, αν και στην αρχή ήταν πολύ σκεπτικός, στη συνέχεια δέχεται να παίξει στη συναυλία. Μάλιστα, την πρώτη ημέρα, μέσα στον κακό χαμό, ο Παπάζογλου συνειδητοποιεί ότι κάποιος του είχε βουτήξει το μπλαγλαμαδάκι του. Σταματάει, τότε, τη συναυλία και ανακοινώνει πως θα συνεχιστεί την επόμενη ημέρα εάν και εφόσον το μπαγλαμαδάκι επιστραφεί στο συρτάρι ενός γραφείου του αμφιθεάτρου. Πράγματι, την επόμενη ημέρα το μπαγλαμαδάκι ήταν στο συρτάρι και ο Νίκος έπαιξε στη Νομική.

Και εκεί γίνεται το απίστευτο, ένα κατάμεστο αμφιθέατρο -πάνω από 500 άτομα- τον καταχειροκροτεί, ξέρει απέξω τα τραγούδια του, τα τραγουδάει μαζί του. Η «Εκδίκηση» είχε κυκλοφορήσει χέρι με χέρι, κασέτα την κασέτα μέσα στους κύκλους της νεολαίας η οποία την είχε αγαπήσει, την είχε κατανοήσει, την είχε κάνει κτήμα της. Και αυτό που ο Νικόλας έζησε στη Νομική εκείνο το βράδυ ήταν απλά η απόδειξη για εκείνη την θεαματική αλλαγή που ήδη είχε αρχίσει να λαμβάνει χώρα στον κόσμο της εποχής. Η «Εκδίκηση της Γυφτιάς» είχε ξεκινήσει να πουλάει σαν τρελή, στα περισσότερα δισκοπωλεία είχε γίνει ανάρπαστη. Τότε ο Πατσιφάς, σύμφωνα με τον μύθο, ρωτάει τον Κοντογιάννη «Που χάθηκαν αυτά τα παλιόπαιδα, μάζεψε τα και φέρ’τα από εδώ να βγάλουμε τον άλλον δίσκο». Πράγματι, λίγους μήνες αργότερα θα κυκλοφορήσουν και τα «Δήθεν», πάλι σε μουσική και στίχους Μανώλη Ρασούλη και Νίκου Ξυδάκη.

Το θρυλικό του studio

Όλα μόνος του τα είχε φτιάξει στο studio του, με τα χέρια του. Δεν υπήρχε ούτε καλώδιο, ούτε μπρίζα που να μην είχε περαστεί από τον Παπάζογλου. Τα μηχανήματα τα έφερνε σε κομμάτια από το εξωτερικό και τα συνέδεε ο ίδιος, πολλές φορές ενθουασιασμένος για τις νέες τεχνολογίες. Εξού και το παρατσούκλι «Push–Pull», ένας τύπος ενισχυτή με λυχνίες Vacuum Tubes που χρησιμοποιούσε στο «Αγροτικον». Η επιτομή του DIY, χωρίς μεσάζοντες, χωρίς εφετζίδικα παπατζιλίκια. Μόνο τέχνη και τεχνική. Αλλά και γι’αυτό τον φώναζαν και «Ινδιάνο», όχι μόνο για την αμφίεσή του αλλά και για τον αντικομφορμιστικό τρόπο ζωής και δράσης του. Μόνος του τύπωνε αφίσες και εισιτήρια για τις συναυλίες, μόνος του κανόνιζε να παίξει από άκρη σε άκρη της χώρας, πολλές φορές χωρίς να βάζει τίποτα πίσω στην τσέπη του. Τα φράγκα δεν τον ενδιέφεραν ποτέ τον Νίκο στην καπιταλιστική τους υπόσταση, ήθελε απλά να παίζει ωραίες μουσικές.

Από τον Μάνο Χατζιδάκι που τον πήρε ο ύπνος ένα μεσημέρι στον καναπέ μέχρι τον νεαρό Θανάση Παπακωνσταντίνου που έκανε τα πρώτα του βήματα στη μουσική, τον Σωκράτη Μάλαμα που έπαιζε μαζί του κιθάρα, τους Χειμερινούς Κολυμβητές, τις Τρύπες, τα Ξύλινα Σπαθιά, τον Ορφέα Περίδη, την Ελένη Τσαλιγοπούλου, τη Μελίνα Κανά, τη Λιζέτα Καλημέρη, μια σειρά από πανκ συγκροτήματα που ο Νίκος τους έδωσε χώρο και χρόνο για να ηχογραφήσουν στο στούντιο του. Ο Παπάζογλου με το «Αγροτικόν» και ο Γιώργος Πεντζίκης με το «Magnanimus» κατασκεύασαν και καθόρισαν τη σύγχρονη ελληνική μουσική από τα σπλάχνα της, αποκεντρώνοντας έστω και για λίγο την εγχώρια σκηνή από τις δαγκάνες της πρωτεύουσας.

Πλέον ο χώρος του στούντιο έχει μετατραπεί επιτέλους στο μέρος που του άξιζε και ίσως να ήθελε και ο Νίκος, στη «Μικρή Σκηνή». Ένας χώρος που φιλοξενεί κυρίως νέους καλλιτέχνες της πόλης, αλλά ενίοτε και παλιούς που δεν πήραν ποτέ τον δρόμο για την Αθήνα.

Το τέλος

Άνοιξη του 2008, Τούμπα. Σε ένα καφέ κοντά στο στούντιο της Επταλόφου.

Ο Παπάζογλου παρέα με κάποιους νέους μουσικούς της πόλης που ηχογραφούσαν εκείνο τον καιρό στο στούντιο συζητάει πως σκέφτεται να κλείσει το «Αγροτικόν».

Οι καιροί άλλαζαν σε ραγδαίους ρυθμούς, ρυθμούς που δεν άγγιζαν τον Νικόλα, δεν μπορούσε και δεν ήθελε να τους ακολουθήσει. Η Αθήνα είχε γίνει, πια, το κέντρο της Ελλάδας, όλοι έψαχναν τον «digital» ήχο, τον εύκολο δρόμο. Ο Νίκος δεν τα συμπάθησε ποτέ αυτά, δεν έβαζε κομπρέσσορες, equalizer και λοιπές φιοριτούρες στα τραγούδια του. Τα παίδευε τα τραγούδια, τα πονούσε, ήταν κομμάτι από τα μέσα του και έτσι ήθελε να τα προσφέρει και στον κόσμο.

Απλά, λιτά, συντροφικά, σαν κάποιος να τα ερμήνευε σε μια παρέα, είτε βρισκόταν στο δωμάτιο ενός σπιτιού είτε σε ένα μεγάλο θέατρο. Δεν έβγαζε τραγούδια για να γίνουν σουξέ, και ας έγραψε και ερμήνευσε κάποια από τα μεγαλύτερα «σουξέ» της Μεταπολίτευσης. Ο Παπάζογλου έκανε καταθέσεις ψυχής, κομμένες και ραμμένες όπως ακριβώς ήθελε εκείνος και κανένας άλλος.

Σε λίγο καιρό, πράγματι, το «Αγροτικόν», το στούντιο που μέχρι και η τελευταία πρίζα είχε κατασκευαστεί και περαστεί από τα δικά του χέρια, θα κλείσει δημιουργώντας τεράστιο πλήγμα στη μουσική σκηνή της Θεσσαλονίκης.

Ο Παπάζης θα χαθεί για λίγο στις θάλασσες του Αιγαίου, στη Νίσυρο του και στη «Βάρδα Στεναχώρια» του Αντρίκου, αλλά η αρρώστια γρήγορα θα τον γυρίσει πίσω. Και θα τον πάρει για πάντα μακριά μας, στις 17 Απριλίου του 2011.

Τη μέρα που ο ουρανός σκοτείνιασε για λίγο και παντού ακουγόταν ένα ραγισμένο μπαγλαμαδάκι να θρηνεί.

Ο κόσμος αγάπησε πολύ τον Νικόλα, αυτές οι διαβόητες «μάζες» που γέμιζαν τα θέατρα και τις σκηνές για να τον ακούσουν. Αλλά πολύ μας αγάπησε και ο ίδιος ο Νικόλας, για αυτή την Ελλάδα τραγουδούσε μέχρι το τέλος του.

Και αυτό δεν το ξέχασε ποτέ κανένας...!!!