Έρευνα ΣΔΙΤ στην Ασφάλιση, για την αντιμετώπιση των φυσικών καταστροφών. Επιμέλεια Γιάννης Ρουσόδημος.

 

Βροχοπτώσεις, πλημμύρες, κατολισθήσεις και πυρκαγιές είναι πλέον επαναλαμβανόμενο μοτίβο, σε πολλές χώρες της Ευρώπης, της χώρας μας συμπεριλαμβανομένης. Η συχνότητα και η ένταση των φυσικών καταστροφών, η κλιματική αλλαγή, η αστικοποίηση και η αύξηση της αξίας των περιουσιακών στοιχείων αυξάνουν τις οικονομικές απώλειες, απειλώντας τη βιωσιμότητα και την ανθεκτικότητα των κοινωνιών και των οικονομιών βραχυπρόθεσμα όσο και μακροπρόθεσμα. Η εξεύρεση των πόρων, τόσο για την αποκατάσταση των ζημιών όσο και για την πρόληψη και τον μετριασμό των επιπτώσεων, αποτελεί το μεγάλο στοίχημα για την Ευρώπη συνολικά και το κάθε κράτος μέλος ξεχωριστά. Υπό αυτές τις συνθήκες η σύμπραξη του ιδιωτικού και του δημόσιου τομέα δείχνει να είναι όχι μόνο απαραίτητη αλλά και επιβεβλημένη.

Ζημιές που… ζαλίζουν

Ενδεικτικά των καταστροφών που προκαλούν πλέον τα ακραία καιρικά φαινόμενα και των οικονομικών επιπτώσεών τους είναι τα στοιχεία που μας έρχονται από την Ισπανία και τη Γαλλία, οι οποίες τον περασμένο Φεβρουάριο, χτυπήθηκαν από τις καταιγίδες Leonardo και Marta, η πρώτη, και την καταιγίδα Nils η δεύτερη.

Σύμφωνα με τον οίκο αξιολόγησης Morningstar DBRS, που επικαλείται στοιχεία της περιφερειακής κυβέρνησης της Ανδαλουσίας και της COAG (μίας από τις πολλές αγροτικές ενώσεις της Ισπανίας), επλήγη το 20% της συνολικής παραγωγής της Ανδαλουσίας, συμπεριλαμβανομένων των χειμερινών λαχανικών, των εσπεριδοειδών και των αμπελώνων, με τις ζημιές να εκτιμάται ότι θα ξεπεράσουν τα €3 δισ. Πέρα αυτών, αναμένονται επιπλέον ζημιές ύψους περίπου €100 εκατ., που αφορούν σωματικές βλάβες, ζημιές σε περιουσίες και οχήματα.

Στη Γαλλία, η καταιγίδα Nils προκάλεσε τουλάχιστον δύο θανάτους και δεκάδες τραυματισμούς. Από τα στοιχεία που άντλησε η Morningstar DBRS από την πλατφόρμα Cotality Hazard HQ Command Central προκύπτει ότι οι ασφαλισμένες ζημιές, εξαιτίας του ανέμου μόνο, εκτιμάται ότι θα κυμανθούν από €800 εκατ. έως €1,2 δισ. Αν περιληφθούν οι ζημιές από πλημμύρες και άλλους κινδύνους και καταγραφούν πλήρως οι ζημιές σε οχήματα, περιουσιακά στοιχεία και επιχειρηματικές δραστηριότητες, πιθανόν να υπερβούν τα €3 δισ.

Σύμφωνα με το κείμενο θέσεων “Closing the gap, not the market – A reinsurer’s blueprint for NatCat resilience in Europe”, που δημοσίευσε το Reinsurance Advisory Board (RAB) της Insurance Europe, συνολικά, στην Ευρώπη, oι οικονομικές απώλειες από φυσικές καταστροφές έχουν αυξηθεί κατά 250% τα τελευταία χρόνια. Αυτό, όπως επισημαίνεται, οφείλεται στην αύξηση της έκθεσης (π.χ. αυξημένη συγκέντρωση της αξίας των περιουσιακών στοιχείων σε αστικές περιοχές), στον πληθωρισμό των δαπανών αντικατάστασης και επισκευής, και βεβαίως στην αύξηση της συχνότητας και της έντασης των φυσικών καταστροφών που σχετίζονται με τις καιρικές συνθήκες.

Μόνο στην Ισπανία, το 2025, οι συνεχιζόμενες καταρρακτώδεις βροχές και το χαλάζι προκάλεσαν συνολικές απαιτήσεις ύψους €804 εκατ. (+13%), εκ των οποίων τα €63,4 εκατ. στην Ανδαλουσία (+40%), σύμφωνα με τη Morningstar DBRS. Στη Γαλλία, οι μέσες ετήσιες ασφαλισμένες ζημιές, για την περίοδο 2020-2024, προσαρμοσμένες στον πληθωρισμό του 2024, ανήλθαν σε €5,3 δισ., σημαντικά υψηλότερες από τον μέσο όρο των €3,8 δισ. που παρατηρήθηκε κατά την περίοδο 2010-2019.

Μόνο το 2024, οι συνολικές ασφαλισμένες ζημιές ανήλθαν σε €3,9 δισ., σύμφωνα με τη France Assureurs.

Το κενό προστασίας παραμένει μια δύσκολη εξίσωση

Στην ευρωπαϊκή επικράτεια οι ασφαλισμένες ζημιές καλύπτονται τόσο από τις ασφαλιστικές εταιρείες, ή/και από κρατικά προγράμματα στα οποία συμμετέχουν ασφαλιστικές εταιρείες. Ωστόσο, το κενό προστασίας, δηλαδή οι ζημιές που παραμένουν ανασφάλιστες και βαρύνουν τα νοικοκυριά, τις επιχειρήσεις ή τις κυβερνήσεις, παραμένει υψηλό όσο και διαφορετικό από χώρα σε χώρα.Στην ΕΕ-27 το κενό προστασίας από φυσικές καταστροφές και ακραία καιρικά φαινόμενα ανέρχεται σε περίπου 65% για τα έτη 2015-2024, πάνω από τον παγκόσμιο μέσο όρο του 60% (στις ΗΠΑ είναι περίπου 45%). Μεταξύ των 10 μεγαλύτερων οικονομιών της ΕΕ-27 (Γερμανία, Γαλλία, Ισπανία, Ιταλία, Ολλανδία Πολωνία, Βέλγιο, Ιρλανδία, Σουηδία, Αυστρία), που αντιπροσωπεύουν περίπου το 90% των απωλειών από φυσικές καταστροφές, το κενό κυμάνθηκε μεταξύ περίπου 45% (Αυστρία, Ιρλανδία) και περίπου 80% (Πολωνία, Ιταλία), για την περίοδο 2015-2024. Στο ενδιάμεσο βρίσκουμε τη Γαλλία (53%), τη Γερμανία (55%), την Ισπανία (60%). Στην Ελλάδα το κενό φτάνει περίπου το 90%.

Οι αντασφαλιστές υποστηρίζουν ότι το κενό προστασίας από φυσικές καταστροφές δεν θα μπορέσει ποτέ να καλυφθεί πλήρως. Ένας παράγοντας που συντελεί στο μέγεθός του είναι το ποσοστό των ακινήτων που βρίσκονται σε ζώνες υψηλού κινδύνου, δηλαδή σε ζώνες με συχνά φυσικά καταστροφικά φαινόμενα. Στη Γερμανία, για παράδειγμα, περίπου το 1%-2% των κατοικιών βρίσκεται σε ζώνες υψηλού κινδύνου πλημμύρας, που είναι ο κυρίαρχος φυσικός κίνδυνος, στην Πολωνία περίπου το 10%-15%. 

Του Ι.Ρουσόδημου Agency Manager, Ασφαλιστικού και Χρηματοοικονομικού συμβούλου ΝOW-IONIOS Agency Group.