Το θεμα της ημέρας: Η βιομηχανία της τοξικότητας ή Ρίξε όσο περισσότερη λάσπη μπορείς! Του Ιωάννη Ρουσόδημου

 

Η πολιτική αντιπαράθεση στην Ελλάδα είχε πάντοτε ένταση. Καθώς και υπερβολές και συνθήματα και φθηνή ρητορική. Όμως την περίοδο της διακυβέρνησης του Αλέξη Τσίπρα, η κατάσταση πέρασε σε άλλη… πίστα.! Η  συστηματική διαστρέβλωση, η στοχευμένη διασπορά ψευδών ειδήσεων και η οργανωμένη τοξικότητα έγιναν εργαλείο πολιτικής στρατηγικής.

Το περίφημο «πες, πες, κάτι θα μείνει» δεν ήταν απλώς μια ατάκα που ανακυκλωνόταν. Έγινε μεθοδολογία, μηχανισμός. Και κυρίως, έγινε κανονικότητα. Μιλάμε για ολόκληρο οικοσύστημα. Ανώνυμα προφίλ στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, στρατευμένα sites με ξεκάθαρη πολιτική στόχευση, ακόμη και δημόσια πρόσωπα που λειτουργούσαν σαν πολλαπλασιαστές μιας αφήγησης χωρίς φίλτρα.

Η λογική ήταν απλή και κυνική: Ρίξε όσο περισσότερη λάσπη μπορείς στο μικρότερο δυνατόν διάστημα. Κάτι θα κολλήσει. Κάποιος θα το πιστέψει. Και αν διαψευστεί; Δεν πειράζει. Η επόμενη «είδηση» είναι ήδη έτοιμη. Ένα τοξικό περιβάλλον, όπου η έννοια της αλήθειας έγινε σχετική. Όπου η διάψευση δεν είχε την ίδια ένταση με την αρχική κατηγορία. Και όπου η ζημιά γινόταν μόνιμη, ακόμη κι αν η πραγματικότητα τελικά αποκαθιστούσε τα πράγματα. Στην Ελλάδα της προηγούμενης δεκαετίας πήρε σχεδόν θεσμικά χαρακτηριστικά. Ανώνυμα accounts που επιτίθονταν συντονισμένα, που αναπαρήγαν συγκεκριμένα hashtags, που στοχοποιούσαν δημοσιογράφους, πολιτικούς αντιπάλους ή οποιονδήποτε δεν ευθυγραμμιζόταν με τη «γραμμή».

Και το πιο ανησυχητικό; Η ανοχή. Σε πολλές περιπτώσεις, η σιωπηρή αποδοχή. Σε άλλες, η έμμεση ενθάρρυνση.

Δεν είναι τυχαίο ότι εκείνη την περίοδο πολλοί δημοσιογράφοι βρέθηκαν στο στόχαστρο οργανωμένων επιθέσεων. Με προσωπικές επιθέσεις, με χαρακτηρισμούς, με διαστρέβλωση των θέσεών τους. Όχι για να γίνει διάλογος. Για να επιβληθεί σιωπή. Όλο αυτό Πέρασε σε ένα κομμάτι της κοινωνίας που έμαθε να καταναλώνει πληροφορία χωρίς φίλτρο. Που έμαθε να εμπιστεύεται ό,τι επιβεβαιώνει τις προκαταλήψεις του. Που έμαθε να αντιμετωπίζει την πολιτική ως πεδίο σύγκρουσης χωρίς κανόνες.

Και εδώ είναι που η σημερινή συγκυρία αποκτά ιδιαίτερη σημασία. Η ανάγκη για σοβαρότητα, θεσμική λειτουργία και επαναφορά της εμπιστοσύνης στον δημόσιο λόγο δεν είναι κάτι το θεωρητικό, αλλά κάτι απόλυτα πρακτικό και καθημερινό. Η πολιτική αντιπαράθεση θα υπάρχει πάντα. Το ζήτημα είναι αν θα γίνεται με όρους πραγματικότητας ή με όρους προπαγάνδας. Αν θα βασίζεται σε στοιχεία ή σε συνθήματα. Αν θα στοχεύει στην πειθώ ή στη χειραγώγηση. Οι κυβερνήσεις αλλάζουν. Τα πρόσωπα φεύγουν. Οι πρακτικές, όμως, αφήνουν αποτύπωμα. Και αυτό είναι το μεγάλο πρόβλημα. Η δημοκρατία δεν καταρρέει από μια μεγάλη σύγκρουση. Διαβρώνεται από χιλιάδες μικρά ψέματα που επαναλαμβάνονται μέχρι να μοιάζουν αλήθεια. Και εκεί ακριβώς βρίσκεται το πραγματικό διακύβευμα. 

Του Ι.Ρουσόδημου Agency Manager, Ασφαλιστικού και Χρηματοοικονομικού συμβούλου ΝOW-IONIOS Agency Group