Το θέμα της ημέρας:Διαχείριση απορριμμάτων. Του Ιωάννη Ρουσόδημου

 

«Ωρολογιακή βόμβα» «Παγωμένοι» διαγωνισμοί, καθυστερήσεις ΠΕΣΔΑ και ανακατατάξεις στην αγορά απορριμμάτων. Έχει αλλάξει ο χάρτης! Εδώ ''φυσικά'' ΄΄κοιμόμαστε με τα τσαρούχια''! 

Ας δούμε όμως τι πραγματικά συμβαίνει. Την ίδια ώρα που επικρατεί επιχειρηματικός αναβρασμός γύρω από τη διαχείριση απορριμμάτων, με εξαγορές και διαπραγματεύσεις για είσοδο μεγάλων διεθνών ομίλων στην ελληνική αγορά, οι κρίσιμες επενδύσεις για να σταματήσει το περιβαλλοντικό έγκλημα με τις χωματερές πουπαραμένουν, για ανεξήγητους λόγους, στον πάγο.

 Η αγορά κινείται σε καθεστώς αναμονής και αβεβαιότητας, εν όψει δύο κρίσιμων εκκρεμοτήτων: της επικαιροποίησης του Περιφερειακού Σχεδίου Διαχείρισης Αποβλήτων (ΠΕΣΔΑ) και των οριστικών κυβερνητικών αποφάσεων για την ενεργειακή αξιοποίηση απορριμμάτων.

 Πρόκειται για ένα διπλό «μέτωπο», που καθορίζει όχι μόνο τον σχεδιασμό των υποδομών, αλλά και τη δυνατότητα χρηματοδότησης των έργων τα επόμενα χρόνια.Η παραγωγή αποβλήτων παραμένει υψηλή, οι υφιστάμενες υποδομές λειτουργούν στα όριά τους και η καθυστέρηση ωρίμανσης νέων έργων εντείνει την ανησυχία για την επάρκεια του συστήματος. 

Το επενδυτικό ενδιαφέρον παραμένει ισχυρό. Ωστόσο, η ελληνική αγορά διαχείρισης απορριμμάτων βρίσκεται σε φάση έντονου μετασχηματισμού, καθώς μεγάλες επιχειρηματικές κινήσεις, εξαγορές και αναδιατάξεις χαρτοφυλακίων επανακαθορίζουν τις ισορροπίες και αλλάζουν τον χάρτη της αγοράς. 

Υπενθυμίζεται πως κατά τη διάρκεια της διοίκησης του Γιώργου Πατούλη, ο ΕΔΣΝΑ, ο διαδημοτικός σύνδεσμος της Αττικής, προχώρησε στην προκήρυξη διαγωνισμών ΣΔΙΤ για τις βασικές μονάδες διαχείρισης απορριμμάτων, οι οποίοι ωστόσο παραμένουν «παγωμένοι».

 Ύστερα από μία χαμένη δεκαετία επί των διοικήσεων Ρ. Δούρου και Γ. Πατούλη, φαίνεται πως δρομολογείται τώρα η επανεκκίνηση των διαγωνισμών για την κατασκευή μονάδας επεξεργασίας απορριμμάτων στον Σχιστό μέσω ΣΔΙΤ, καθώς και για τη μονάδα στη Φυλή. Στη κυριολεξία καθόμαστε πάνω σε μια «ωρολογιακή βόμβα»! 

Παράγοντες της αγοράς περιγράφουν μια οριακή κατάσταση, προειδοποιώντας ότι χωρίς άμεση επιτάχυνση των αποφάσεων και ξεκάθαρο θεσμικό πλαίσιο, ο κίνδυνος να μετατραπεί η διαχείριση απορριμμάτων σε κρίση πρώτης γραμμής είναι πλέον ορατός. «Αν δεν προχωρήσουν άμεσα αποφάσεις και έργα, θα πνιγούμε από τα σκουπίδια», σημειώνουν χαρακτηριστικά. Στο πεδίο των ΠΕΣΔΑ, οι καθυστερήσεις στην αναθεώρησή τους λειτουργούν ήδη ως βασικός ανασταλτικός παράγοντας για την εξέλιξη κρίσιμων επενδύσεων.

 Η απουσία επικαιροποιημένου σχεδιασμού «παγώνει» τόσο την αναβάθμιση υφιστάμενων μονάδων επεξεργασίας όσο και την ανάπτυξη νέων εγκαταστάσεων, μεταθέτοντας διαρκώς τα χρονοδιαγράμματα υλοποίησης. Την ίδια στιγμή, το κενό αυτό αποκτά και σαφείς χρηματοδοτικές διαστάσεις: χωρίς εγκεκριμένα και σύγχρονα περιφερειακά σχέδια, η αποδέσμευση ευρωπαϊκών πόρων καθίσταται εξαιρετικά δυσχερής, στερώντας από την αγορά πολύτιμη ρευστότητα και από τα έργα την αναγκαία επενδυτική ώθηση. 

Η επικαιροποίηση των ΠΕΣΔΑ είναι κρίσιμη, καθώς συνδέεται άμεσα με το κόστος χρηματοδότησης και τις απαιτήσεις ανακύκλωσης που τίθενται για τις νέες εγκαταστάσεις. Όταν ολοκληρωθούν τα περιφερειακά σχέδια, θα πρέπει το ΥΠΕΝ να έρθει «καθίσει στο τραπέζι» με τους αναδόχους των έργων ΣΔΙΤ και να αναθεωρήσουν τις συμβάσεις, ώστε να λύσει την εξίσωση για τη χρηματοδότηση των έργων αναβάθμισης.

Παράλληλα, σε εκκρεμότητα βρίσκεται και η νέα εκδοχή της Στρατηγικής Μελέτης Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων για το εθνικό σχέδιο ενεργειακής αξιοποίησης απορριμμάτων, την οποία αναμένεται να καταθέσει το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας. Η διαδικασία δημόσιας διαβούλευσης που προηγήθηκε ανέδειξε ισχυρές επιφυλάξεις, κυρίως από πλευράς τοπικής αυτοδιοίκησης, με σειρά αρνητικών γνωμοδοτήσεων να αναγκάζει το υπουργείο σε αναθεωρήσεις του αρχικού σχεδιασμού. Αν και το περιεχόμενο των αλλαγών δεν έχει ακόμη δημοσιοποιηθεί, πληροφορίες συγκλίνουν στο ότι η Αττική παραμένει στον πυρήνα του σχεδιασμού, με τουλάχιστον μία μονάδα ενεργειακής αξιοποίησης να προορίζεται για την περιφέρεια.

Υπενθυμίζεται ότι το αρχικό κυβερνητικό σχέδιο προβλέπει τη δημιουργία έξι μονάδων ενεργειακής αξιοποίησης απορριμμάτων, συνολικού εκτιμώμενου προϋπολογισμού άνω του 1 δισ. ευρώ, οι οποίες θα αξιοποιούν απορριμματογενείς ενεργειακές πρώτες ύλες που προκύπτουν από την επεξεργασία των αστικών στερεών αποβλήτων. Η ανάπτυξη των μονάδων αυτών αποτελεί, σύμφωνα με το ΥΠΕΝ, βασικό εργαλείο για τη δραστική μείωση της ταφής και την ευθυγράμμιση της χώρας με τους ευρωπαϊκούς στόχους για την κυκλική οικονομία.

Του Ι.Ρουσόδημου Agency Manager, Ασφαλιστικού και Χρηματοοικονομικού συμβούλου ΝOW-IONIOS Agency Group