Το θεμα της ημέρας: "How Τax Administration Supported Greece's Economic Recovery" Του Ιωάννη Ρουσόδημου

 

Η Ελλάδα από "μαύρο πρόβατο" της ευρωζώνης εξελίσσεται πλέον σε παράδειγμα δημοσιονομικής και θεσμικής ανάκαμψης, σύμφωνα με νέα ανάλυση του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου. Η έκθεση που φέρει τον τίτλο "How Τax Administration Supported Greece's Economic Recovery" και υπογράφεται από τους Andrew Okello, Stoyan Evtimov Markov, and Chenghong Wang, αποδίδει καθοριστικό ρόλο στον μετασχηματισμό της φορολογικής διοίκησης.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον, πάντως, στην έκθεση του ΔΝΤ, παρουσίάζει η επισήμανση ότι η μεταρρυθμιστική πορεία δεν έχει ολοκληρωθεί και ότι η μεγάλη πρόκληση πλέον είναι η μονιμοποίηση των κερδών της τελευταίας δεκαπενταετίας. Όπως επισημαίνεται, η επόμενη φάση απαιτεί ακόμη μεγαλύτερη αξιοποίηση εργαλείων ανάλυσης δεδομένων και τεχνητής νοημοσύνης για τον εντοπισμό κινδύνων φοροδιαφυγής, περαιτέρω βελτίωση των υπηρεσιών προς τους φορολογούμενους, αλλά και συνεχή επένδυση στην εκπαίδευση και εξειδίκευση του προσωπικού της φορολογικής διοίκησης ώστε να μπορεί να ανταποκριθεί στις ταχύτατες τεχνολογικές εξελίξεις. Παράλληλα, το Ταμείο τονίζει ότι η διατήρηση της ανεξαρτησίας της φορολογικής διοίκησης και η ενίσχυση της εμπιστοσύνης των πολιτών προς το φορολογικό σύστημα θα αποτελέσουν κρίσιμους παράγοντες για τη διατήρηση της δημοσιονομικής σταθερότητας και της αναπτυξιακής δυναμικής της ελληνικής οικονομίας τα επόμενα χρόνια. Η μελέτη του ΔΝΤ καταγράφει πως η χώρα, που πριν από μία δεκαετία βρισκόταν αποκλεισμένη από τις αγορές και εξαρτημένη από διεθνή προγράμματα διάσωσης, συγκαταλέγεται σήμερα στις ελάχιστες χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης με πρωτογενές πλεόνασμα, ενώ εμφανίζει σημαντικά ενισχυμένη ανθεκτικότητα απέναντι σε εξωτερικές κρίσεις, ακόμη και απέναντι στις γεωπολιτικές αναταράξεις που προκαλεί ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή.

Play Video

Το ΔΝΤ επισημαίνει ότι πίσω από αυτή τη μεταστροφή βρίσκεται μια βαθιά και πολυετής μεταρρύθμιση της φορολογικής διοίκησης, η οποία οδήγησε σε αύξηση των δημοσίων εσόδων, περιορισμό της φοροδιαφυγής και αποκατάσταση της δημοσιονομικής αξιοπιστίας της χώρας. Η ανάλυση χωρίζει την ελληνική εμπειρία σε τρεις φάσεις: τη σταθεροποίηση των πρώτων μνημονιακών ετών, τη δημιουργία ανεξάρτητων και ανθεκτικών θεσμών — με κορυφαία παρέμβαση τη σύσταση της Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Εσόδων — και, τέλος, τον εκτεταμένο ψηφιακό μετασχηματισμό μέσω ηλεκτρονικών τιμολογίων, διασύνδεσης ταμειακών μηχανών και προηγμένων ψηφιακών ελέγχων.

Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στο γεγονός ότι η ενίσχυση των φορολογικών μηχανισμών δεν είχε μόνο δημοσιονομικό αποτέλεσμα, αλλά συνέβαλε και στην αποκατάσταση της εμπιστοσύνης των αγορών και των πολιτών προς το κράτος. Σύμφωνα με τη μελέτη, η Ελλάδα αποτελεί πλέον διεθνές παράδειγμα για το πώς μια χώρα μπορεί, μέσα από διαδοχικές μεταρρυθμίσεις, θεσμική ανεξαρτησία και επένδυση στην τεχνολογία, να μετατρέψει μια βαθιά κρίση σε μακροχρόνια θεσμική ενδυνάμωση. Συνολικά, οι ελληνικές μεταρρυθμίσεις δημιούργησαν έναν ενάρετο κύκλο: η καλύτερη διακυβέρνηση επέτρεψε την ψηφιοποίηση· η ψηφιοποίηση βελτίωσε τη συμμόρφωση· τα υψηλότερα και πιο αξιόπιστα έσοδα ενίσχυσαν την εμπιστοσύνη του κοινού και τη δημοσιονομική αξιοπιστία. Μέχρι το 2025, ο λόγος φορολογικών εσόδων προς ΑΕΠ στην Ελλάδα είχε αυξηθεί στο 28%, από 20,5% το 2009. Αν και η αύξηση των εσόδων αντανακλά και ευρύτερες οικονομικές και πολιτικές εξελίξεις, οι βελτιώσεις στη φορολογική διοίκηση διαδραμάτισαν καθοριστικό ρόλο μέσω της διεύρυνσης της φορολογικής βάσης, της ενίσχυσης των ελέγχων και της αύξησης της εμπιστοσύνης στο σύστημα.

Η πορεία συνεχίζεται. Η επόμενη πρόκληση είναι να καταστούν μόνιμα τα πρόσφατα κέρδη — ενσωματώνοντας νέους τρόπους εργασίας στις καθημερινές διαδικασίες. Στις προτεραιότητες περιλαμβάνονται η πιο συστηματική χρήση αναλυτικών εργαλείων και τεχνητής νοημοσύνης για τη διαχείριση των κινδύνων συμμόρφωσης, η περαιτέρω βελτίωση των υπηρεσιών προς τους φορολογουμένους και της εμπιστοσύνης τους, καθώς και η διασφάλιση ότι οι δεξιότητες και η στελέχωση θα συμβαδίζουν με τις ταχύτατες τεχνολογικές εξελίξεις.

Αν και σε ορισμένες πτυχές η ελληνική εμπειρία είναι μοναδική, προσφέρει ένα εξαιρετικά πολύτιμο και ευρέως εφαρμόσιμο δίδαγμα. Η διαρκής προσπάθεια — βασισμένη στην καλή διακυβέρνηση, στη σωστή αλληλουχία μεταρρυθμίσεων και στην επένδυση στους ανθρώπους — μπορεί να μετατρέψει τη διαχείριση μιας κρίσης σε μόνιμη θεσμική ισχύ. Σημείωση. *Ο Andrew Okello είναι επικεφαλής τμήματος, ο Stoyan Evtimov Markov είναι ανώτερος οικονομολόγος και ο Chenghong Wang είναι externally financed appointee, όλοι στο Τμήμα Δημοσιονομικών Υποθέσεων του ΔΝΤ. Συνυπέγραψαν τη μελέτη του ΔΝΤ "Tax Administration Reform in Greece: Outcomes and Lessons (2010–25)" μαζί με την Έλλη Σίβυλλα Γρέγου της Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Εσόδων της Ελλάδας. 

Του Ι.Ρουσόδημου Agency Manager, Ασφαλιστικού και Χρηματοοικονομικού συμβούλου ΝOW-IONIOS Agency Group