Το θέμα της ημέρας: Οι δήμαρχοι δεν «καίγονται» για τις επενδύσεις! Του Ιωάννη Ρουσόδημου

 

Η Ελλάδα είναι μια χώρα που έχει κτιστεί πάνω σε τεράστιες στρεβλώσεις. Μια από τις κορυφαίες είναι η Τοπική Αυτοδιοίκηση! Δεν είναι τυχαίο ότι κατά την περίοδο της χρεοκοπίας μας αποτέλεσε έναν από τους μεγαλύτερους ''κουβάδες΄΄της οικονομίας μας! Συνεχίζει όμως να τον αποτελεί!

 Η Τ.Α είναι μια ''άρρωστη'' κατάσταση και ένα μεγάλο βαρίδι της οικονομίας λόγο της λειτουργίας της και της διαχείρισης που κάνουν οι εκάστοτε δημοτικές αρχές. Παράλληλα αυτό συμβαίνει γιατί το κράτος την έχει δέσμια ,και τη χρησιμοποιεί κατά το δοκούν! 

Η περιορισμένη συμμετοχή των δήμων και των περιφερειών, δηλαδή των Οργανισμών Τοπικής Αυτοδιοίκησης (ΟΤΑ), στα οφέλη από την οικονομική ανάπτυξη της περιοχής τους αποτελεί μία από τις σημαντικότερες μαύρες τρύπες για τις επενδύσεις στην Ελλάδα. 

Γιατί να ενδιαφερθεί ένας τοπικός άρχοντας για μια επένδυση στο δήμο του όταν τα οφέλη (τα έσοδα από φόρο εισοδήματος, ΦΠΑ, κ.α.) θα τα καρπωθεί το κεντρικό κράτος που μοιράζει κονδύλια στους ΟΤΑ με το σταγονόμετρο; Κάποιοι θα υποστηρίξουν πως τα οφέλη θα τα καταλάβει η τοπική κοινωνία με θέσεις απασχόλησης, κ.α. 

Η διατήρηση μέρους των φόρων στο τοπικό επίπεδο λειτουργεί ως «ανταμοιβή» που ωθεί τους δήμους να στηρίξουν ενεργά την τοπική επιχειρηματικότητα, και προειδοποιεί ότι χώρες όπου αυτή η σύνδεση είναι ασθενής - μεταξύ αυτών και η Ελλάδα - ενδέχεται να πληρώνουν το τίμημα με οικονομική στασιμότητα.

 Ο νέος Κώδικας Τοπικής Αυτοδιοίκησης που τέθηκε πρόσφατα σε δημόσια διαβούλευση νοικοκυρεύει τα έσοδα των δήμων, για παράδειγμα με την κατάργηση του Φόρου Ηλεκτροδοτούμενων Χώρων (ΦΗΧ) και του Τέλους Ακίνητης Περιουσίας (ΤΑΠ) και την αντικατάστασή τους με το Τέλος Τοπικής Ανάπτυξης (ΤΤΑ.) ή το γεγονός πως το τέλος καθαριότητας-φωτισμού εξορθολογίζεται και μετατρέπεται σε ενιαίο ανταποδοτικό τέλος με πολλαπλούς συντελεστές ανάλογα με τη χρήση ενός ακινήτου. 

Ο νέος Κώδικας δεν αλλάζει, όμως, σημαντικά το μοντέλο εσόδων των ΟΤΑ, ούτε τους δίνει μεγαλύτερο μερίδιο από τα έσοδα του φόρου εισοδήματος ή του ΦΠΑ. Θα εξακολουθήσουν να στηρίζονται στην κρατική ενίσχυση μέσω των λεγόμενων Κεντρικών Αυτοτελών Πόρων (ΚΑΠ). Υπενθυμίζεται πως από τις αρχές της προηγούμενης δεκαετίας προβλέπονταν πως συγκεκριμένο ποσοστό (20%) των κρατικών εσόδων από φόρο εισοδήματος θα μεταβιβάζονταν στους ΟΤΑ μέσω των ΚΑΠ, αλλά η σχετική πρόβλεψη πάγωσε. χώρες όπως η Ελλάδα, η Ιταλία και η Πορτογαλία εμπλέκουν το τοπικό τους επίπεδο στις οικονομικές δραστηριότητες μόνο σε πολύ περιορισμένο βαθμό, ενώ ταυτόχρονα σε πολλές περιφέρειές τους παρατηρείται οικονομική στασιμότητα.

 Οι δήμαρχοι στην Ελλάδα συχνά εμφανίζονται διστακτικοί ή επιφυλακτικοί απέναντι σε μεγάλες επενδύσεις λόγω ενός συνδυασμού πολιτικού κόστους, γραφειοκρατικών εμποδίων και έλλειψης άμεσων οικονομικών κινήτρων. Είναι γαλουχημένοι με το Πολιτικό Κόστος και Τοπικές Αντιδράσεις Φόβος για απώλεια ψήφων: Οι μεγάλες επενδύσεις (π.χ. ΑΠΕ, τουριστικά θέρετρα) συχνά συναντούν σφοδρές αντιδράσεις από τοπικές κοινωνίες ή περιβαλλοντικές ομάδες. Βραχυπρόθεσμος ορίζοντας: Η θητεία των δημοτικών αρχών είναι 5ετής. Πολλά έργα απαιτούν πολύ περισσότερο χρόνο για να ωριμάσουν, οπότε το πολιτικό όφελος μπορεί να το εισπράξει ο επόμενος δήμαρχος. 

Προτεραιότητα στην καθημερινότητα: Οι τοπικοί ψηφοφόροι κρίνουν συνήθως τον δήμαρχο από την καθαριότητα, το οδικό δίκτυο και την καθημερινότητα, όχι από τις μακροπρόθεσμες επενδύσεις. έχουν αντι-κίνητρα που οδηγούν τον τόπο τους στην υποβάθμιση! όπως. 

 Έλλειψη Οικονομικών Ανταποδοτικών ΟφελώνΚεντρική διαχείριση εσόδων: Τα περισσότερα έσοδα από τους φόρους των μεγάλων επιχειρήσεων πηγαίνουν στο κεντρικό κράτος (υπουργείο Οικονομικών) και όχι απευθείας στα ταμεία του δήμου.Περιορισμένα τοπικά τέλη: Τα ανταποδοτικά οφέλη ή τα δημοτικά τέλη που εισπράττει τελικά ένας δήμος είναι συχνά πολύ μικρά σε σχέση με την όχληση που προκαλεί μια επένδυση.📜 

Γραφειοκρατία και Θεσμικό ΠλαίσιοΥπερσυγκέντρωση εξουσιών: Οι δήμοι δεν έχουν την τελική αρμοδιότητα για την αδειοδότηση μεγάλων έργων. Οι αποφάσεις παίρνονται από την κεντρική κυβέρνηση ή τις περιφέρειες, αφήνοντας τους δημάρχους σε ρόλο απλού παρατηρητή. 

Υποστελέχωση υπηρεσιών: Οι τεχνικές και πολεοδομικές υπηρεσίες των δήμων δεν έχουν το απαραίτητο προσωπικό για να τρέξουν γρήγορα τις διαδικασίες που απαιτεί ένας επενδυτής. 

 Το συμπέρασμα λοιπόν είναι ότι , ακόμη και χωρίς ριζική φορολογική μεταρρύθμιση, η ανακατανομή ενός μικρού ποσοστού των φόρων εισοδήματος προς τους δήμους προέλευσης θα αρκούσε για να δημιουργηθούν κίνητρα τοπικής οικονομικής ανάπτυξης.

 Η αλλαγή αυτή δεν θα αύξανε τη φορολογική επιβάρυνση των επιχειρήσεων, ενώ θα μπορούσε να ενισχύσει τόσο την ανάπτυξη όσο και την εκούσια φορολογική συμμόρφωση - με τους μεγαλύτερους ωφελημένους, όπως αναφέρεται, να είναι τελικά τα Υπουργεία Οικονομικών. Μήπως πρέπει να αρχίσουμε και εμείς μια τέτοια συζήτηση; 

Του Ι.Ρουσόδημου Agency Manager, Ασφαλιστικού και Χρηματοοικονομικού συμβούλου ΝOW-IONIOS Agency Group