Το θέμα της ημέρας:Κλιματική αλλαγή η Ελλάδα βρίσκεται πλέον στην «κόκκινη ζώνη» της Ευρώπης!!! Του Ιωάννη Ρουσόδημου

 

Οι πυρκαγιές, οι πλημμύρες και τα ακραία καιρικά φαινόμενα δεν αποτελούν πλέον μεμονωμένα γεγονότα αλλά τη νέα πραγματικότητα για την Ελλάδα. Καθώς η κλιματική κρίση αυξάνει τη συχνότητα και την ένταση των φυσικών καταστροφών, η ασφαλιστική αγορά καλείται να διαχειριστεί κινδύνους πρωτοφανούς κλίμακας. Το ερώτημα δεν είναι πλέον αν θα συμβεί η επόμενη μεγάλη καταστροφή, αλλά πόσο προετοιμασμένοι θα είμαστε όταν συμβεί.

Η κλιματική αλλαγή εξελίσσεται σταδιακά στον σημαντικότερο μακροπρόθεσμο κίνδυνο για την ευρωπαϊκή οικονομία και κοινωνία. Σύμφωνα με τις μεγαλύτερες ασφαλιστικές και αντασφαλιστικές εταιρείες του κόσμου, οι φυσικές καταστροφές που σχετίζονται με το κλίμα αυξάνονται τόσο σε συχνότητα όσο και σε οικονομικό κόστος, δημιουργώντας νέες προκλήσεις για κυβερνήσεις, επιχειρήσεις και ασφαλιστικές αγορές.

Η Ελλάδα βρίσκεται στην πρώτη γραμμή αυτής της εξέλιξης. Η γεωγραφική της θέση, το μεσογειακό κλίμα, η εκτεταμένη ακτογραμμή και η υψηλή έκθεση σε πυρκαγιές και πλημμύρες την κατατάσσουν μεταξύ των ευρωπαϊκών χωρών που επηρεάζονται περισσότερο από τις συνέπειες της κλιματικής κρίσης.

Τα τελευταία χρόνια οι Έλληνες πολίτες έχουν βιώσει επανειλημμένα γεγονότα που μέχρι πρόσφατα θεωρούνταν ακραία και σπάνια. Οι καταστροφικές πυρκαγιές στον Έβρο και στη Ρόδο, οι πλημμύρες που προκάλεσε η κακοκαιρία Daniel στη Θεσσαλία, αλλά και οι συνεχείς περίοδοι παρατεταμένου καύσωνα, αποτελούν χαρακτηριστικά παραδείγματα ενός νέου περιβάλλοντος κινδύνου που διαμορφώνεται στη χώρα.

Οι οικονομικές επιπτώσεις είναι ήδη ιδιαίτερα σημαντικές. Οι αποζημιώσεις που απαιτούνται μετά από κάθε μεγάλη φυσική καταστροφή αυξάνονται διαρκώς, ενώ το κόστος αποκατάστασης υποδομών, κατοικιών και επιχειρήσεων επιβαρύνει όλο και περισσότερο τους κρατικούς προϋπολογισμούς. Παράλληλα, η συγκέντρωση πληθυσμού και οικονομικής δραστηριότητας σε περιοχές υψηλού κινδύνου πολλαπλασιάζει τις δυνητικές ζημιές.

Για την ασφαλιστική αγορά, η νέα πραγματικότητα δημιουργεί μια διπλή πρόκληση. Από τη μία πλευρά, αυξάνεται η ανάγκη για ασφαλιστική προστασία. Από την άλλη, αυξάνεται και το κόστος ανάληψης κινδύνου. Οι ασφαλιστικές εταιρείες καλούνται να τιμολογήσουν κινδύνους που μεταβάλλονται διαρκώς και συχνά με ταχύτερους ρυθμούς από ό,τι στο παρελθόν.

Οι διεθνείς αντασφαλιστές έχουν ήδη προειδοποιήσει ότι η κλιματική αλλαγή επηρεάζει πλέον άμεσα τη διαθεσιμότητα και το κόστος της αντασφάλισης σε πολλές περιοχές του κόσμου. Σε ορισμένες αγορές, κυρίως στις Ηνωμένες Πολιτείες, έχουν ήδη εμφανιστεί φαινόμενα περιορισμού της ασφαλιστικής κάλυψης σε περιοχές που θεωρούνται ιδιαίτερα εκτεθειμένες σε φυσικές καταστροφές.

Η Ευρώπη προσπαθεί να αποφύγει μια τέτοια εξέλιξη μέσω της ανάπτυξης μηχανισμών συνεργασίας μεταξύ κράτους και ιδιωτικής ασφάλισης. Η συζήτηση για τη μείωση του λεγόμενου «κενού προστασίας» βρίσκεται πλέον στο επίκεντρο της ευρωπαϊκής ατζέντας. Το κενό προστασίας αφορά τη διαφορά μεταξύ των συνολικών οικονομικών ζημιών που προκαλούν οι φυσικές καταστροφές και του μέρους αυτών που τελικά καλύπτεται από ασφαλιστήρια συμβόλαια.

Στην Ελλάδα το πρόβλημα είναι ιδιαίτερα έντονο. Παρά την αυξανόμενη έκθεση της χώρας σε φυσικούς κινδύνους, η ασφαλιστική διείσδυση στην περιουσία παραμένει χαμηλή. Μόλις ένα μικρό ποσοστό κατοικιών διαθέτει πλήρη κάλυψη έναντι σεισμού, πυρκαγιάς και πλημμύρας, ενώ πολλές επιχειρήσεις εξακολουθούν να παραμένουν είτε ανασφάλιστες είτε υποασφαλισμένες.

Το αποτέλεσμα είναι ότι μετά από κάθε μεγάλη καταστροφή το μεγαλύτερο μέρος του οικονομικού βάρους μεταφέρεται στο κράτος και τελικά στους φορολογούμενους. Η εμπειρία της Θεσσαλίας μετά τον Daniel ανέδειξε με ιδιαίτερα σαφή τρόπο το μέγεθος αυτού του προβλήματος.

Η ασφαλιστική αγορά υποστηρίζει εδώ και χρόνια ότι η αντιμετώπιση της κλιματικής κρίσης δεν μπορεί να βασίζεται αποκλειστικά στις έκτακτες κρατικές αποζημιώσεις. Αντίθετα, απαιτείται ένα πιο ολοκληρωμένο σύστημα διαχείρισης κινδύνου, στο οποίο θα συμμετέχουν το κράτος, οι ασφαλιστικές εταιρείες, οι αντασφαλιστές και οι ίδιοι οι πολίτες.

Σε αυτό το πλαίσιο εντάσσονται και τα πρόσφατα μέτρα που στοχεύουν στην ενίσχυση της ασφάλισης κατοικιών και επιχειρήσεων. Η έκπτωση στον ΕΝΦΙΑ για ασφαλισμένες κατοικίες και η υποχρεωτική ασφάλιση συγκεκριμένων κατηγοριών επιχειρήσεων αποτελούν τα πρώτα βήματα προς μια νέα προσέγγιση. Η Πολιτεία αύξησε την έκπτωση στον ΕΝΦΙΑ για ασφαλισμένες κατοικίες έως 20%, όμως το πραγματικό ερώτημα είναι αν αυτό αρκεί για να αλλάξει τη συμπεριφορά των Ελλήνων και να μειώσει το τεράστιο ασφαλιστικό κενό της χώρας. Από την άλλη, η συζήτηση για τη δημιουργία pool φυσικών καταστροφών βρίσκεται σε εξέλιξη και η ελληνική αγορά πιέζει για λύση που θα καλύπτει επιχειρήσεις οι οποίες δεν βρίσκουν ασφάλιση στην ελεύθερη αγορά.

Η μεγάλη πρόκληση των επόμενων ετών θα είναι η δημιουργία μιας νέας ασφαλιστικής κουλτούρας. 

Του Ι.Ρουσόδημου Agency Manager, Ασφαλιστικού και Χρηματοοικονομικού συμβούλου ΝOW-IONIOS Agency Group