Το Παζαρι στην Κάτω Στενή

 

Την 1 Σεπτεμβρίου αρχίζει το γεωργικό αλλά και το εκκλησιαστικό έτος. Για την Στενή αλλά και όλες τις αγροτικές κοινωνίες η 1 του Τρυγητή είναι ένα είδος Πρωτοχρονιάς. Τέλος του μήνα οι γεωργοί έπαιρναν τα βόδια τους από τα βουκολιά και άρχιζαν τις προετοιμασίες για την σπορά. Ακολουθεί ένας χρόνος με πάρα πολλές αγροτικές εργασίες από τις οποίες εξαρτώταν η επιβίωση τους. Για την Στενή και τα γύρω χωριά η χρονιά ξεκίναγε με το παζάρι της Κάτω Στενής.

                                                     ΤΟ ΠΑΖΑΡΙ 

Με Βασιλικό Διάταγμα Φ.Ε.Κ. 14/14-3-1873 συστάθηκε εμποροπανήγυρη στη Στενή κάθε 2 Μαΐου στη θέση Άγιος Αθανάσιος. Η περιοχή γύρω από την εκκλησία είναι ο πρώτος οικισμός που δημιούργησαν οι Στενιώτες όταν άρχισαν να οικίζουν την περιοχή που λέγεται σήμερα Κάτω Στενή.

Δυο ήταν οι λόγοι που έκαναν κάποιους Στενιώτες να κατέβουν χαμηλότερα. Ο πρώτος λόγος ήταν ότι ήθελαν να βρίσκονται κοντά στις καλλιέργειες τους. Ο δεύτερος λόγος η στενότητα χώρου στο Χωριό. «Πάμ' στου χουριό» είναι μια έκφραση που χρησιμοποιούν ακόμα και σήμερα οι Κατωχορίτες όταν θέλουν να ανέβουν στην Πάνω Στενή. Δίπλα στον Άγιο Αθανάσιο είχε κτιστεί και το πρώτο σχολείο του οικισμού.

Με Β.Δ. Φ.Ε.Κ.121/29-9-1882 η εμποροπανήγυρη μεταφέρεται στο νέο χωριό των Ταξιαρχών, «τη δώθε γειτονιά» και αυτό είναι το πρώτο επίσημο όνομα της Κάτω Στενής. Ο Άγιος Ταξιάρχης αποτελεί το κοιμητήριο του νέου χωριού. Δίπλα από την εκκλησία υπάρχουν τα αλώνια του χωριού και αρκετά μεγάλος χώρος για να φιλοξενήσει και την ζωοπανήγυρη. Η διάρκεια του παζαριού ορίζεται από τις 29 Αυγούστου έως την 1 Σεπτέμβρη.

Για πολλά χρόνια το παζάρι απετέλεσε το κέντρο της οικονομικής ζωής του τόπου. Οι κάτοικοι όλων των χωριών της περιοχής αγόραζαν τα πράγματα που θα χρειάζονταν τον επόμενο χρόνο και πουλούσαν πολλά πράγματα από την παραγωγή τους. Ακόμα και σήμερα που οι ανάγκες των αποστάσεων που είχαν δημιουργήσει το παζάρι έχουν εκλείψει όλες οι γυναίκες των χωριών βάζουν «κάτι στην άκρη» όλο τον χρόνο για να ψωνίσουν απ' το παζάρι και να το διατηρήσουν.

   Κάποτε τα ζωοπάζαρα αποτελούσαν το μεγαλύτερο μέρος ενός παζαριού, αφού κάλυπτε τεράστια έκταση, ενώ οι παράγκες ήταν λίγες. Όποιος ήθελε να αγοράσει ή να πουλήσει ζώα από όλη την κεντρική Εύβοια, και αλλού, ερχόταν στο παζάρι της Κάτω Στενής. ‘‘Φασαριόζικο'' όπως όλα τα παζάρια από τις έντονες συζητήσεις πωλητών και αγοραστών, τα βελάσματα των αρνιών, τα χλιμιντρίσματα των αλόγων και τα σκουξίματα των γουρουνιών. Οι τσοπάνηδες πουλούσαν αρνιά, κατσίκια, μαλλί και τυρί. 

   Ακόμα και σήμερα έχει μείνει το απόφθεγμα «αν δεν ερθν' οι γύφτ' του παζάρ δε ξι-κνάει» Ακόμα και οι σημερινοί σαραντάρηδες θυμούνται τα πολύχρωμα καραβάνια με τα κάρα στη σειρά που έρχονταν στο χωριό. Τα γουρούνια τα εμπορεύονταν πάντα οι γύφτοι. Αρχές Σεπτέμβρη ήταν πάντα καλή εποχή να αγοράσει κάποιος χοιρινό για τα Χριστούγεννα. Εμπορεύονταν τα περισσότερα ζώα, εκτός από τα πρόβατα και τα κατσίκια.

Το πιο ενδιαφέρον μέρος του παζαριού ήταν τα μεγάλα ζώα, που αποτελούσε ειδικότητα των τσαμπάσηδων. Μερικά από αυτά τα ζώα ήταν άλογα, γαϊδούρια και μουλάρια. Όσα ήταν για πούλημα και για να τα ξεχωρίζουν τους έβαζαν στο σαμάρι μια καλαμποκιά.( Σε όλα τα παζάρια της εποχής υπήρχε και η βόλτα το γνωστό «νυφοπάζαρο». Τα «πειραχτήρια» προκειμένου να κάνουν πλάκα κρέμαγαν κρυφά στην πλάτη των κοριτσιών που ήταν σε ηλικία γάμου μια καλαμποκιά). Οι αγοραστές κοίταζαν το ζώο στα δόντια για να δουν την ηλικία του, τα έψαχναν για «κουσούρια» και το βασικότερο από όλα αν είναι «τσαμούσικο», δηλαδή αν κλώτσαγε. Βέβαια κι εδώ είχε βρεθεί η λύση μιας κι όσοι ήθελαν να ξεγελάσουν τους αγοραστές έβαζαν οινόπνευμα στα αυτιά τους ή τα πότιζαν αλισίβα , αυτά ναρκωνόντουσαν και δεν αντιδρούσαν άγρια. Όταν καταλάβαιναν ότι το ζώο ήταν τσαμούσικο ήταν αργά. Δεν μπορούμε να ξέρουμε αν πράγματι αυτοί οι τρόποι ήταν αποτελεσματικοί αλλά τότε επικρατούσε αυτή η άποψη.

Οι Στροπωνιάτες για πάρα χρόνια συνήθιζαν να «μαναρεύουν» δυο ή τρία αρνιά όλο τον χρόνο τα οποία κατέβαζαν στο παζάρι και τα αντάλλασσαν με πράγματα που είχαν ανάγκη και δεν μπορούσαν να παράγουν.   

Οι Στενιώτες πήγαιναν επίσης και στα ζωοπάζαρα (γαϊδροπάζαρα) στη Χαλκίδα, συγκεκριμένα στου Μπαταργιά και στα δυο παζάρια ένα στη γιορτή της Αγίας Τριάδας (αποκλειστικά ζωοπάζαρο) και ένα στη γιορτή της Αγίας Παρασκευής. Επίσης στη γιορτή της Αγίας Θέκλης στο Αυλωνάρι . Οι παλαιότεροι θυμούνται εκατοντάδες κόσμο με υποζύγια να πηγαινοέρχεται στη σειρά έως το Σεττιανό, που έφτανε το μάτι τους.

Dirfys press